Mevdûdî'nin tasavvuf ve nefis tezkiyesi hakkındaki görüşleri

Bu çalışma, İslâmi ilimlerin birçok dalında eser telif eden, fikir ve hareket adamı olan Mevdûdî'nin tasavvuf ve nefis tezkiyesi hakkındaki görüşlerini konu edinmektedir. Çalışmada Mevdûdî'nin kitap ve eserleri incelenmiş, tasavvuf ve tasavvuf kavramları hakkındaki görüşleri bir araya getirilmiştir. Araştırma Mevdûdî'nin içinde yaşadığı muhitin dini yapısını, yetiştiği atmosferi, düşüncesinin temel kavramlarını, tasavvuf ve nefis tezkiyesi hakkındaki görüşlerini gün yüzüne çıkarmaktadır. Ayrıca bu araştırma, Mevdûdî'nin görüşlerinin dayandığı dini, ilmi, siyasi ve kültürel etkiyi de açıklamaktadır. Bu çalışma üç temel bölüm içermektedir. Birinci bölüm; Mevdûdî'nin hayatının farklı yönlerini incelemenin yanında onun mücadeleci kimliğini ve ilmi faaliyetlerini, kitaplarını, kurduğu cemâat'i ve yerine getirdiği vazifeleri ele almaktadır. Ayrıca müellifin fikirlerine yönelik eleştirilere, ictimai tefsir ekolü ve tasavvufa yaklaşımlarına ve Müslümanların geri kalma sebeplerinin neler olduğuna da değinmektedir. Araştırmanın ikinci bölümü; şeyh-mürid ilişkisi, mucize-keramet, rabıta, tevessül ve velayet gibi kavramlarının açıklanmasına dâir birtakım konularla ilgilidir. Araştırmanın üçüncü bölümü ise, tasavvuf kavramlarından; ahlak, nefis terbiyesi, bilgi ve marifet ile ilgili çeşitli konu ve başlıkları incelemektedir. Sonuç itibariyle Mevdûdî'nin ilk dönem zühd hareketlerinden sonra aldığı şekli itibariyle tasavvufa İslâm'ın safiyetini bozduğu iddası merkezinde eleştirel bir şekilde yaklaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Mevdûdî'nin, tasavvufta sûfîler tarafından uygulanan nefis terbiyesi, çile, halvet vb. uygulamaların toplumsal değişime mâni olduğu gerekçesi ile tasavvufu tenkit ettiği anlaşılmıştır. Anahtar kelimeler: Mevdûdî, tasavvuf, nefis tezkiyesi, cemâat.