Mezopotamya'da Sümer tapınak ekonomisi modeli: Anadolu ve eski Yunan etkileşimleri

Bu tezde Sümer tapınaklarının ekonomik yapılanmaları ele alınmıştır. Bu yapılanma ise bir model olarak kabul edilerek, modelin Anadolu ve Eski Yunan tapınakları üzerindeki benzerlikleri araştırılmıştır. Bu model Eskiçağ literatüründe "Tapınak Ekonomisi Modeli" olarak geçmektedir. "Sümer Tapınak Ekonomisi Modeli" kısaca tapınakların kendi içerisindeki ekonomik kalkınmalarına işaret etmektedir. Asıl mesele ise bu modelin birden bire mi yoksa kademeli olarak mı ortaya çıktığı sorusudur. Bu soruya cevap verebilmek için Sümer tapınaklarının erken dönem örneklerinden en ihtişamlı olanlarına kadar değinilmeye çalışılacaktır. Söz konusu tapınakların mimari değişimleri dahi mesele ile ilgili bazı ipuçları vermektedir. Ayrıca tapınak rahipleri dini kullanarak insanlar üzerinde olumsuz bir etki yaratmıştır. Dolayısıyla bir bütün olarak ele alındığında karşımıza git gide nüfuzunu arttıran bir yapılanma çıkmaktadır. Bu yapılanmanın Anadolu ve Eski Yunan tapınaklarındaki benzerlikleri ise çalışmanın devamını oluşturmuştur. Bu sayede söz konusu modelin hangi devletlere ne türde bir değişiklik göstererek yansıdığı saptanmaya çalışılmıştır. Çalışma esnasında mümkün olduğunca çivi yazılı tablet transkripsiyonları kullanılmaya çalışılmış, modern kaynaklar ile desteklenmeye özen gösterilmiştir. "Tapınak Ekonomisi Modeli" aslında bankacılık faaliyetlerinin ilk başlangıç noktası olarak kabul edilebilir. Bu açıdan, çalışmada konu farklı bir boyutta ele alınarak bazı saptamalara ulaşılmaya çalışılacaktır. Her ne kadar konuya kesin hükümler koyamasak da ileride yapılacak benzer çalışmalar için farklı bakış açıları üretmeye gayret gösterdik.