Mikoriza aşılaması ve fosfor doz uygulamalarının yağlık ayçiçeği (Helianthus annuus L.) bitkisinin gelişimi ve besin elementi alımına etkileri

Çalışmanın amacı; sera koşullarında farklı P doz uygulamaları altında Funneliformus mosseae ve doğal mikoriza aşılamalarının ayçiçeği bitkisinin gelişimi ve besin elementleri alımı üzerine etkisini araştırmaktır. Deneme Çukurova Üniversitesi, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı'nın yarı kontrollü sera ortamında 2021 yılında saksı denemesi olarak gerçekleştirildi. Araştırma Funneliformus mosseae ve ayçiçeği bitkinin yetiştirildiği Menekşe toprak serisi doğal mikoriza sporları altı farklı P doz 0, 5, 10, 20, 40 ve 80 mg P2O5 kg-1 uygulaması olarak 3 tekerrürlü olarak saksı denemesi olarak kurulmuştur. Denemede ayçiçeği bitkisi olarak (Helianthus annuus L.) LG50.455CLP çeşidi kullanılmıştır. Hasat ile birlikte bitki aksamları (kök ve kök üstü) ve rizosfer toprak örnekleri alınarak analiz edilmişlerdir. Bitki kök ve kök üstü aksamlarının C, N, P, K, Ca, Mg, Cu, Fe, Mn ve Zn konsantrasyonları, kök uzunluğu, hacmi, çapı, alanı, spesifik kök uzunluğunun yanı sıra toprak organik karbon konsantrasyonu analizleri gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları, Fu. mosseae ve doğal mikoriza aşılaması bitki boy ve kuru madde verimi bakımından kontrol bitkilerine kıyasla arttırdığı belirlenmiştir. Artan dozlarda P uygulaması 20 mg P2O5 kg-1 (P2) düzeyine kadar bitki gelişimini ve verimini artırdığı P2 dozundan 80 mg P2O5 kg-1 (P5) dozuna kadar ilave gübre uygulamaları çok küçük farklılıklar yarattığı belirlenmiştir. 20 mg P2O5 kg-1 kadar artan P doz uygulamasında Fu. mosseae,, 20-80 mg P2O5 kg-1 dozları arasında ise doğal mikoriza mantarlarının daha yüksek bitki gelişimi ve besin elementi alımına katkı sağladığı belirlenmiştir. Mikoriza mantarları önemli derecede bitki dokularında karbon ve atmosferik CO2 fikse ettiği de belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Doğal mikoriza, Ayçiçeği, Fosfor doz, Besin elementi alımı, Karbon