Theses supervised by Prof. Dr. İbrahim Ortaş
22 theses · Çukurova University
Farklı mikoriza türleri ve spor sayılarının değişik kültür bitkilerinde mikorizal infeksiyon ve bitki gelişimine etkisi
Araştırmanın amacı, farklı zaman periyotlarında farklı mikoriza türleri ve bunların farklı doz uygulamalarının değişik konukçu bitkilerde % kök infeksiyonu ve mikoriza spor üretimi üzerine olan etkilerinin belirlenmesidir. Araştırma, Ç.Ü. Ziraat Fakültesi Toprak Bölümünde sera koşullarında yürütülmüştür. Denemede konukçu bitki olarak mısır, sorgum, pırasa, soğan, yonca ve üçgül bitkileri kıülanılmıştır. Glomus mosseae ve Glomus etunicatum mikoriza türlerinin 0-500-1000 ve 2000 spor/bitki dozları kullamlmıştır. Denemede bitkiler tohum ekiminden itibaren 3.,4.,5. ve 8. haftalarda hasat edilerek üst aksam ve kök aksam kuru ağırlıkları, kök infeksiyonu, spor üretimi, P ve Zn alımı tespit edilmiştir. Denemede tüm konukçu bitkilerin mikorizaya olumlu tepki verdiği tespit edilmiştir. 4. ve 5. haftadan itibaren kök infeksiyonuna bağlı olarak spor oluşumu da maksimum düzeye ulaşmıştır. Yonca ve Üçgül bitkileri spor üretimi yönünden en iyi konukçu bitkiler olarak belirlenmiştir. 500 ve 1000 spor/ bitki uygulamasının tüm bitki türleri için bitki büyümesi ve beslenmesi için yeterli doz olduğu belirlenmiştir. P ve Zn beslenmesi yönünden mikorizalı bitkiler mikorizasızlara göre daha iyi gelişmişlerdir. Her iki mikoriza türünün, özellikle G. mosseae 'nın bitki gelişimini daha iyi arttırdığı belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Konukçu bitki, Kök infeksiyonu, Spor üretimi, Farklı Hasat zamanları
Farklı konukçu bitki ve yetiştirme ortamlarının mikoriza üretim ve kalitesi üzerine etkileri
Araştırmanın amacı, farklı bitki yetiştirme ortamları kullanılarak yüksekmiktarlarda ve kaliteli mikoriza üretiminin sağlanmasıdır. Araştırma Ç.Ü. ZiraatFakültesi Toprak Bölümünde sera koşullarında yürütülmüştür. Denemede konukçubitki olarak mısır ve sorgum bitkileri kullanılmıştır. Glomus mosseae, G.etinicatum,G. clarium, G. caledonium, G. intradices, G. macrocarpium, G. fassiciculatiım,Kokteyl (1) ,Kokteyl (2), G. deserticola ve G. versiforme mikoriza türlerinin 1000spor/bitki dozu kullanılmıştır. Denemede yetiştirme ortamı olarak; Andezetik Tüf :Toprak : Kompost (6:3:1 v/v), Andezetik Tüf: Kompost (9:1 v/v), Kum : Toprak :Kompost (6:3:1 v/v), Andezetik Tüf : Bazaltik Tüf : Kompost (5:4:1 v/v) ve Kum :Andezetik Tüf : Toprak : Kompost (2:1:1:1 v/v) kullanılmıştır. Denemede bitkilertohum ekiminden itibaren 8. haftada hasat edilerek üst aksam ve kök aksam kuruağırlıkları, kök infeksiyonu, spor üretimi, P ve Zn alımı tespit edilmiştir.Mısır bitkisinde G. deserticola ile aşılanmış bitkiler yüksek oranda kurumadde üretimi gerçekleşirken spor üretimine en fazla G. caledonium ile aşılanmışsaksılarda tespit edilmiştir. Karışık yetiştirme ortamları arasında Andezetik tüf:Bazltik tüf: Kompost (5:4:1 V) uygulaması bitkin büyüme ve gelişmesine ve gençspor üretimine en yüksek oranda etki eden harç ortamı olarak tespit edilmiştir.Sorgum bitkisinde mikoriza aşılması yapılan saksılarda G. caledonium uygulamasıyüksek oranda spor oluşturduğu belirlenmiştir. Yetiştirme ortamları arsında en etkinharç ortamı olarak Andezetik tüf: kompost (9:1 V) ve Andezetik tüf: Bazaltik tüf:Kompost (5:4:1 V) yetiştirme ortamları en etkin yetiştirme ortamı olarak tespitedilmiştir.Anahtar Kelimeler: Konukçu bitki,Yetiştirme ortamı,Spor üretimi, mikoriza türleri
İki farklı yetiştirme ortamında değişik kompost uygulamalarının üçgül ve soğan bitkilerinin gelişimi, besin elementleri alımı ve mikoriza infeksiyonu üzerine etkileri
ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİİKİ FARKLI YETİŞTİRME ORTAMINDA DEĞİŞİK KOMPOSTUYGULAMALARININ ÜÇGÜL VE SOĞAN BİTKİLERİNİN GELİŞİMİ, BESİNELEMENTLERİ ALIMI VE MİKORİZA İNFEKSİYONU ÜZERİNE ETKİLERİAziz YÜKSELÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜTOPRAK ANABİLİM DALIDanışman : Prof. Dr. İbrahim ORTAŞYıl : 2006, Sayfa :101Jüri : Prof Dr. İbrahim ORTAŞProf. Dr. Zülküf KAYAProf. Dr. Nurgül TÜREMİŞAraştırmada amaç; iki farklı mikoriza türü (Glomus intradices, Glomus clarium)ve yetiştirme ortamında değişik kompost uygulamalarının üçgül ve soğan bitkileriningelişimi, besin elementleri alımı ve mikoriza infeksiyonu üzerine etkileriniaraştırmaktır. Araştırma Ç.Ü. Ziraat Fakültesi Toprak Bölümü'nde sera koşullarındayürütülmüştür. Denemede konukçu bitki olarak Üçgül ve Soğan bitkilerikullanılmıştır. Yetiştirme ortamı olarak ta ; Andezitik Tüf : Toprak : Kompost :(Andezitik Tüf + Toprak ( 2: 1 v/v ) % 4 ve % 8 oranında kompost karıştırılması ileiki farklı ortam kullanılmıştır. Deneme tohum ekiminden sonra ki 10. haftada hasatedilerek kök ve kök üstü aksam kuru ağırlıkları, kök infeksiyonu oranı, % P ( Fosfor)ve Zn (Çinko) alımları tespit edilmiştir.Denemede kullanılan 10 değişik kompost çeşidinde Kompost 6 (tavuk gübresiile oluşturulmuş kompost) uygulaması bitki büyüme ve gelişmesine en yüksekoranda etki eden kompost olarak tespit edilmiştir.Yetiştirme ortamları arasında enetkin harç ortamı olarak % 4 oranında kompost karıştırılan Andezitik Tüf + Toprakortamı olarak tespit edilmiştir bunu Kompost 7 ortamı izlemiştir. Araştırmabulgularına göre, G. intradices'in ise en etkin mikoriza türü olduğu belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler:Değişik kompost, Farklı bitki, Konukçu bitki, Mikoriza türleri.III
Doğal ekosistemde bulunan mikoriza türlerinin kültür bitkilerine adaptasyonunun sağlanması
Araştırmanın amacı, tuzlu alanlarda varolan doğal mikorizaların uygun teknikler ileçoğaltılıp turunç bitkisine aşılanmasıyla, bitkilerin tuzlu topraklara adaptasyonununsağlanmasıdır. Araştırma Ç.Ü. Ziraat Fakültesi Toprak Bölümünde rizosfer laboratuvar vesera koşullarında yürütülmüştür. Araştırma birbirini izleyen 3 farklı denemeden oluşmuştur.1.Denemede iki farklı yetiştirme ortamında (1. ortam; 3:1 oranında menzilat toprak serisi veandezitik tüf karışımından oluşan harç ortamı, 2. ortam; menzilat toprak serisi) turunçbitkilerine G.mossea mikoriza türü uygulanmış olup bitkiler 3 farklı dozda (0, 1000, 2000µmhos/cm) tuzlu suyla sulanmıştır. 2.Denemede tuzlu alanlarda varolan doğal mikorizalarıntuzak kültür (trap culture) yöntemiyle çoğaltılması amacı ile kumul alanda yetişen ve tuzadayanıklı Euphorbia paralis, Cakila maritima, Conyza canadensis, Echium angustifolium,Inula vicosa, Ambrosia maritima halofit bitkilerinin rizosfer bölgesindeki doğal mikorizalarkonukçu bitki olarak kullanılan üçgül bitkisi ile çoğaltılmıştır. 3.Deneme de tuzak kültür(trap culture) yöntemiyle çoğaltılan tuzcul bitki kök bölgesindeki doğal mikorizalar ve farklıyöntemlerle önceden çoğaltılmış belirli mikoriza türleri turunç bitkisine aşılanmıştır.3.Denemede bitkilerin tuza tepkisini ölçmek için gerekli olan 8 haftalık süre sonunda 2000µmhos/cm NaCl içeren sulama suyu ile sulanmaya devam edilmiş ve tuzlu ortamsağlanmaya çalışılmıştır. Denemede yetiştirme ortamı olarak; Andezetik Tüf: Toprak:Kompost (6:3:1 v/v) kullanılmıştır. Hasatta bitki üst aksam ve kök aksam kuru ağırlıkları,kök infeksiyonu, kök uzunluğu, spor üretimi, N, P, K, Zn, Mn ve Cu, alımı tespit edilmiştir.Deneme I'de turunç bitkilerinin en iyi 1000 µmhos/cm tuzlu suya dayanıklı olduğutespit edilmiştir. Tuzlu alanlardan alınan doğal mikorizaların kültür bitkilerinde çalıştığı vebitki gelişimine ve bitki besin elementleri alımına destek olduğu görülmüştür. Ancakandezitik tüf: toprak: kompost (6:3:1 v/v) harç ortamında yetiştirilen bitkilerde mikorizalarındaha iyi çalıştığı görülmüştür. Mikoriza aşılamasının belli bir doza kadar tuz ilavesi sonucuoluşan strese cevap verdiği belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Konukçu bitki, yetiştirme ortamı, spor üretimi, mikoriza, halofitbitkiler.
Doğal populasyonlardaki Toros sediri (Cedrus libani A. Rich) mikorizasının izole edilmesi ve çoğaltılıp fidan üretiminde kullanılması
Bu çalışma, sedir fidanının büyüme, gelişme ve besin elementleri alımınamikoriza aşılamanın etkisini araştırmak için yürütülmüştür. Sera koşullarındasterilize edilmiş ve edilmemiş üç değişik yetiştirme ortamında, orman ekosistemindeizole edilen üç farklı mikoriza mantarı türünün (Lactarius delicious, Hebelomacrustuliniforme, Tricholoma ustale) iki değişik aşılamasının (tohum ekimiaşamasında ve fide dikimi aşamasında) etkileri incelenmiştir. Vejetasyon süresisonunda, fidanların gelişme parametreleri ölçülmüş, toprak üstü aksamındaki besinmaddesi içerikleri ile kökteki mikoriza enfeksiyon oranları belirlenmiştir.Özellikle H.crustuliniforme türü ile fide şaşırtması aşamasında yapılanaşılamanın, diğer mikoriza türlerine özellikle de tohum ekimi sırasında yapılanaşılamaya kıyasla sedir fidanlarının gelişimi üzerindeki etkisi daha yüksek çıkmıştır.Sterilize edilmemiş ortam ile kıyaslandığında, sterilize edilmiş ortamlardaH.crustuliniforme ve L.delicious mikoriza türleri ile her iki aşılama aşamasındayapılan uygulamalar sedir fidanlarının gelişimine ve besin elementleri alımınaolumlu etkiler katkılar sağlamıştır. Ayrıca H.crustuliniforme ve L.delicious ileaşılanan bitkilerin Mikorizal Aşılama Etkinlik (MAE) değeri istenilen düzeydepozitif etki oluşturmuş, bu bulgular bitkinin ölçülen diğer morfolojik ve bitkidokularındaki besin elementleri değerleri ile de paralellik göstermiştir.Araştırma bulguları ile düşük düzeyde bitki kök enfeksiyonu gerçekleşmesinekarşın, mikoriza aşılamasının sedir fidanı gelişimine ve besin elementleri alımınaanlamlı katkılar sağladığı belirlenmiştir.
Farklı yabani domates ve biber genotiplerinin mikorizaya bağımlılıklarının belirlenmesi
Bazı yabani domates türlerine ait genotipler ile farklı biber genotiplerinin bazı büyüme ve gelişme parametreleri bakımından mikorizaya bağımlılığını tespit etmek amacıyla yapılan iki dönemlik çalışma yarı kontrollü cam sera koşullarında yürütülmüştür. Bitkiler 6 hafta süresince mikorizalı (G. etunicatum) ve mikorizasız olarak yetiştirilmişlerdir. Çalışmanın birinci döneminde 17 adet C. annuum L. türüne ait biber genotipi ve 6 adet farklı yabani domates türlerine ait genotip ile 1 adet sanayilik ve 1 adet standart domates çeşidi kullanılmıştır. Çalışmanın ikinci döneminde ise birinci dönemde kullanılan genotiplerden oluşan 14 adet C. annuum L. türüne ait biber genotipleri ile 5 adet yabani domates türlerine ait genotip, 1 adet sanayilik ve 1 adet standart domates çeşidi kullanılmıştır. Çalışmada kullanılan genotiplerde bitki boyu (cm), yeşil aksam kuru ağırlığı (g), kök kuru ağırlığı (g), toplam kuru ağırlık ölçümleri yapılmış ve aynı genotiplerde denemenin her iki döneminde de bitki yapraklarinda P analizi yapılmıştır.Biber genotiplerinin araştırma bulgularına göre, mikorizaya bağımlılık büyük bir varyasyon göstermiştir. Mikorizaya bağımlılık çalışmanın birinci döneminde % 39,04-83,96 ve ikinci döneminde % 20,90-56,83 arasında gerçekleşmiş olup, biber genotiplerinden A 300 ve A287 nolu genotipler en yüksek bağımlılığa sahip olmuşlardır. Biber genotiplerinde kök infeksiyonu değerleri ise 1. dönemde ortalama % 48,04 2. dönemde ise % 47,68 olarak belirlenmiştir.Domates genotiplerinden de mikorizaya bağımlılık varyasyon göstermiştir. Mikorizaya bağımlılık 1. dönemde % -25,03-53,17, 2. dönemde % -35,36-36,92 olarak gerçekleşmiş olup TA496 nolu genotip (L. esculentum, sanayilik domates) ve LA1589 (L. pimpinellifolium) her iki dönemde de en yüksek bağımlılığa sahip olmuşlardır.Bu çalışmadan elde edilen bulgular hem biber genotipleri arasında hem de domates genotipleri arasında mikorizal bağımlılık bakımından varyasyon göstermiştir. Ayrıca biber ve domates genotipleri birlikte değerlendirildiğinde biberin domatese göre mikorizaya daha bağımlı olduğu ortaya konmuştur. Bu bulgular ışığında mikorizaya bağımlılığı yüksek olan bireyler yeni biber ve domates çeşitlerinin geliştirilmesinde ıslah materyali olarak kullanılabilir.
Kanola sonrası yetiştirilen II. ürün mısır bitkisine mikoriza aşılamasının verim ve besin elementleri alımına etkisi
Araştırmanın amacı, Çukurova Bölgesinde sera ve tarla koşullarında, kanola ekimi sonrasında yetiştirilen mısır bitkisine mikoriza aşılamasının, büyüme ve besin elementleri alımına ve toprak özelliklerine olan etkilerinin belirlenmesidir. Deneme, iki aşamalı olarak Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak ve Bitki Besleme Bölümünde sera denemesi ve Araştırma Uygulama Çiftliğinde de tarla denemesi olarak yürütülmüştür. Denme bitkisi kanola mısır ve bakla bitkileri, mikoriza türü olarak da kokteyl mikoriza (G. intradices, G. mossea, G. etinicatum, G. caledonium, G. intaradices, G. fasciculatum ve Dr. Kindom karışımı) kullanılmıştır. Deneme sonunda bitkilerde üst aksam kuru madde üretimi, verim, kök infeksiyonu, P, K, Zn, Fe, Mn ve Cu konsantrasyonu, danede yağ analizi ile topraklarda spor sayısı, dehidrogenaz aktivitesi ve CO2 üretimi belirlenmiştir.Araştırma bulgularına göre, mikoriza aşılamasının, saksı ve tarla koşullarında kanola bitkisinin büyümesi ve besin elementleri alımına etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Kanola sonrası mikoriza aşılanmış mısır bitkisinin verim ve besin elementleri alımı mikoriza aşılanmamış bitkilere göre artmıştır.Kanola-bakla karışık ekilmiş saksı ve tarla demelerinde kanola bitkisinin büyüme ve besin elementleri alımı yalnız kanola ekili uygulamalara göre daha etkili olduğu belirlenmiştir. Mikoriza aşılaması mısır ve bakla bitkisinin verim, besin elementleri alımını ve aynı zamanda toprakta mikrobiyal aktiviteyi de (CO2 üretimi ve Dehidrogenaz Aktivitesi) arttırmıştır. Sonuç olarak, kanola sonrası ekilen mısır bitkisine mikoriza aşılaması, bitki verimi ve besin elementi alımını mikoriza aşılaması yapılmayanlara oranla arttırır şeklinde kurulan hipotez destek görmüştür.
Farklı yaşlardaki okaliptüs ormanlarında mikorizal gelişim ile toprak karbon salınımı arasındaki ilişkinin araştırılması
Araştırmanın amacı; farklı yaş gruplarına ait okaliptüs ağaçları ve bu alanlardaki farklı uygulamaların yapıldığı alanlardan alınan toprak örneklerinde karbondioksit salınımı, karbon ve azot içeriği, dehidrogenaz aktivitesi ile topraktaki mikoriza sporları arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Çalışma, Çukurova Üniversitesi, Rizosfer ve Toprak Biyoteknolojisi laboratuvarları ve Tarsus Orman İşletme Müdürlüğü Karabucak Orman İşletme Şefliğinin Fehmi Güresin Ormanında 5, 7 ve 10 yaşındaki okaliptüs sahasında yürütülmüştür. Araştırma alanı; kesilip sürülmüş (S1), kesilip sürülmemiş (S2) ve müdahale edilmemiş (S3) şeklinde olup buna ek olarak tarım alanı ve tarım yapılmamış doğal alan olmak üzere sınıflandırılmıştır. Deneme bitkisi olarak okaliptüs (Eucalyptus camaldulensis Dehn.) kullanılmıştır. Toprakta CO2 solunumu, dehidrogenaz aktivitesi, mikoriza spor sayımı, karbon ve azot içeriği, bitkide ise mikorizal kök infeksiyonu belirlenmiştir.Genelde toprakların dehidrogenaz aktivitesi ve solunumu, organik karbon, azot içeriği ve mikoriza spor sayısında en yüksek değerler her üç yaş grubu için S3 uygulaması olan müdahale edilmemiş parsellerde, en düşük değerler ise S1 uygulaması olan kesilip sürülmüş parsellerde belirlenmiş olup sonuçlar projenin amacında beklendiği gibidir.
Defne (Laurus nobilis L.) ve keçiboynuzu (Ceratonia siliqua L.) türlerinin büyüme ve gelişmesi üzerine ortam ve mikoriza aşılamasının etkisi
Bu çalışmanın amacı, ağaçlandırma sahalarına dikilecek ve yaz kuraklıklarını atlatma sorunuyla karşılaşılan keçiboynuzu (Ceratonia siliqua L.) ve defne (Laurus nobilis L.) fidanlarına, mikoriza (G. caledonium, G. clarium) aşılamasının, gelişim, besin elementleri alımı ve yaz kuraklıkları sonrası hayatta kalma oranlarına olan etkilerinin araştırılmasıdır.Araştırma iki aşamalı olarak yürütülmüştür. Birinci aşamada fidanlık koşullarında steril edilmiş ve edilmemiş yetiştirme ortamlarında mikorizalı ve mikorizasız olarak keçiboynuzu (harnup) ve defne fidanları üretilmiştir. İkinci aşamada ise üretilen fidanların bir kısmı ağaçlandırma sahasındaki deneme alanına aktarılmıştır. Mikoriza aşılaması fidan tüplerine tohum ekimi aşamasında gerçekleştirilmiş olup, vejetasyon süresi sonunda fidanların büyüme parametreleri (çap, boy, kuru madde ağırlıkları) ölçülmüş, üstü aksamı ve kökteki (P, K, Zn, Fe, Cu, Mn) elementlerin içerikleri ile kökte mikoriza enfeksiyon oranları belirlenmiştir.Deneme sonuçları incelendiğinde; mikoriza aşılaması hem fidanlıkta hem de arazi koşullarında keçiboynuzu fidanlarına etkili olmamıştır. Keçiboynuzu fidanlarının steril edilmemiş ortamda iyi geliştiği belirlenmiştir. Steril edilmiş ortamda G. caledonium mikoriza aşılamasının defne fidanlarının gelişim, besin elementi alımı, kök mikorizal enfeksiyonu ve hayatta kalma oranlarını arttırdığı tespit edilmiştir.
Effects of long-term phosphorus fertilizer applications on plant growth, yield, soil carbon budget and carbon flux
Long-term agricultural researches with annual and perennial cropping systems provide significant insight into the carbon sequestration potential of agriculture in the South-East Anatolia region. This study was exploring an effect of different phosphorous (P) fertilizer application rates on the storage and quality of soil organic carbon (SOC), permanganate oxidizable C (PoxC), plant biomass and carbon uptake, plant CO2 assimilation rate to assess the relationship between Carbon Sequestration and P fertilizers application. Different cropping sequences of corn (Zea mays L.) - wheat (Triticum aestivum L.) (CW system) and application of 4 fertilizer dozes (0, 50,100, 200 kg ha-1) were repeated annually during last 20 years. The study was based on the hypothesis that long-term P-fertilization can affect Carbon Sequestration is soil and plant biomass and impacts on soil CO2 flux. The objectives of the present study were to: (i) analyze the effect of long-term inorganic chemical P fertilization on the plant biomass carbon uptake and SOC amount for wider environmental protection, (ii) estimate effect of long-term P fertilization on CO2 flux related with SOC accumulation. The results demonstrated that P fertilization has positive impact on plant biomass, higher carbon fixation and more carbon residue left in soil, that in a long perspective has an positive impact on soil carbon sequestration. The P fertilizer did not have direct impact on SOC of summer-maize growing season, and had positive impact on SOC while winter-wheat growing season. The fertilization also did not demonstrated direct impact on soil CO2 flux.
Farklı tuz konsantrasyonlarında mikoriza ve biyoçar uygulamalarının buğday bitkisinin gelişimine etkisi
Bu çalışmanın amacı, iki farklı mikoriza tür aşılaması ve biyoçar uygulaması koşulları altında farklı tuz konsantrasyonları ile sulanmış topraklarda yetiştirilen buğday bitkisinin fotosentez etkinliğini arttırarak, bitkinin tuza toleransının araştırılmasıdır. Deneme Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü yarı kontrollü serasında 90 günlük bir sürede saksı denemesi koşullarında gerçekleştirilmiştir. Tesadüf parselleri deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak kurulan denemede bitki materyali olarak Adana-99 buğday çeşidi, 5 tuz dozu (0, 50, 100, 150, 200 mM), üç mikoriza türü (kontrol, G. mosseae ve G. etinicatum) ve biyoçar uygulanmış ve uygulanmamış olarak kullanılmıştır. Araştırmada, gövde ve kök kuru madde üretimi, kök infeksiyonu, fotosentez etkinliği, kök hacmi, kök çapı, C, N, K, P, Na, konsantrasyonları ile toprakta pH, tuz, CaCO3 ve organik karbon içerikleri belirlenmiştir. Araştırma bulgularına göre biyoçar ve mikoriza uygulamalarına bağlı olarak bitkinin C ve N içeriği artmıştır. Biyoçar ve mikoriza uygulaması fotosentez aktivitesine olumlu yönde etki etmiştir. Sonuç olarak; Biyoçar ve mikoriza uygulamaları bitkinin fotosentez aktivitesini arttırarak bitkinin tuzdan etkilenme oranını azaltır ve bitki büyüme ve gelişmesi üzerine olumlu yönde etki eder şeklinde kurulan hipotezimiz destek görmüştür.
Farklı toprak işleme yöntemleri altında mikorizal gelişimin toprak ve bitkide mineral besin elementi içeriklerine etkileri
Bu çalışmada, uzun dönemli 7 farklı toprak işleme yöntemlerinin toprak ve bitki parametreleri (mineral besin elementi içerikleri ) ve mikorizal gelişimin ve spor sayıları üzerine olan etkileri araştırılmıştır. Deneme Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Çiftliğinde, Arık toprak serisi (TypicHaploxererts) üzerinde 2006 yılında kurulmuş ve mevcut çalışma 2018-2019 döneminde buğday bitkisi ile yürütülmüştür. Araştırma, 7 farklı toprak işleme (Anızlı Geleneksel İşleme, Anızları Yakılmış Geleneksel İşleme, Ağır Diskli Tırmıklı Azaltılmış İşleme, Rototillerli Azaltılmış Toprak İşleme, Ağır Diskli Tırmıklı Azaltılmış Sıfır Toprak İşleme, Doğrudan Ekimli Sıfır Toprak İşleme, Stratejik Sıfır Toprak İşleme) sisteminin 3 tekerrürlü olarak yer aldığı toplam 21 adet tesadüf parselinden oluşmaktadır. Bitki materyali olarak, Adana-99 buğday çeşidi kullanılmıştır. Araştırmada, ekim öncesi, çiçeklenme ve hasat sonrası toprak ve bitki örneklerinden gövde ve kök kuru madde üretimi, kök enfeksiyonu, kök hacmi, kök çapı, spesifik kök uzunluğu, C, N, K, P, Ca, Mg, Fe, Cu, Mn ve Zn, içeriği ile toprakta CaCO3 ve organik karbon gibi 40 küsur parametre analiz edilerek topak işleme yönetimlerinin toprak verimliliği ve bitki gelişimi üzerine etkisi belirlenmiştir. Veriler, Temel Bileşenler Analizi ve Dendogram yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, toprak işleme azaldıkça toprakta mikoriza spor sayısı ve buna bağlı olarak mikorizanın kök ile olan enfeksiyonu artmıştır. Buna bağlı olarak, bitkinin C ve N içeriği artmıştır. Ayrıca; K, Ca ve Mg gibi besin elementleri artmıştır. Sıfır ve azaltılmış toprak işleme uygulamaları, geleneksel toprak işleme uygulamalarına göre toprak ve bitki dokularında daha yüksek karbon bulundurmuş. Mikorizal enfeksiyon biokütle ve danedeki besin elementi içeriği ile yüksek korelasyon vermiştir. Dendogram analizine göre azaltılmış toprak işleme ve sıfır toprak işleme yöntemlerinin, geleneksel toprak işleme yöntemlerinden kesinlikle farklılaştığı belirlenmiştir.
Organik ve inorganik gübre uygulamalarının atmosfere karbon salınımı ve toprakta tutulan organik karbon fraksiyonları üzerine etkileri
Çukurova Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Çiftliği'nde 1996 yılında 3 tekerrürlü ve 5 uygulamalı (organik ve mineral gübreleme) olarak tesadüf blokları deneme desenine göre kurulan denemede organik ve mineral gübrelemelerin atmosfere karbon salınımı ve toprakta organik karbon fraksiyonları üzerine olan etkileri araştırılmıştır. Organik gübre uygulamaları yapılan parsellerde toplam ve organik karbon konsantrasyonları ile karbon fraksiyonları içeriği en yüksek ölçülürken inorganik gübreleme yapılan parsellerde ve kontrol parsellerinde en düşük ölçülmüştür. Bununla birlikte karbondioksit salınımı, organik gübre uygulaması yapılan parsellerde inorganik gübre uygulaması yapılan parsellere göre daha yüksek olmasına karşın yapılan karbon bütçesi hesaplamalarında organik gübreleme uygulanam alanlarda inorganik gübreleme yapılan alanlara göre atmosferden toprağa daha fazla karbon bağlandığı saptanmıştır. Bu durum uzun yıllar boyunca, özellikle hayvan gübresi ile gübrelenen alanlarda toprakta karbonun daha uzun sürelerde ve daha fazla miktarda tutulduğunu göstermektedir.
Investigation of the effects of root growth and mycorrhizae on the carbon retention capacity by different sweet sorghum genotypes under field and greenhouse conditions
Sweet sorghum (Sorghum bicolor var. saccharatum (L.) Mohlenbr) can be used as bioenergy crop for either biomass or sugar and bio-ethanol yield. A total of 16 sweet sorghum genotypes were screened under filed and greenhouse conditions. Field work was set up in Adana and Şanlıurfa locations during year 2016 and 2017. Greenhous study was concluded with same 16 the sweet sorghum genotypes on Adana (Menzilat) and Şanlıurfa (Harran) soils. For both experiment plant shoot and root growth parameters such as C and N concentration in soil and plant tissue and also root mycorrhizal colonization were determined. The field experiment results shown that under different climate and geographical regions diverse sorghum genotypes increased plant growth parameters and sequestrated carbon to soil. After harvest plant growth parameters such as plant height, dry weight, root parameters, root colonization and plant tissue C and N concentration were found to be divers with both locations. In greenhouse experiment results shown that indigenous mycorrhizal fungi have the capability to improve yields and plant nutrient supply compare to non-inoculated genotypes. Indigenous mycorrhizae may help to increase C and N concentrations in plant tissue of sweet sorghum genotypes. Our findings confirm that indigenous mycorrhizae can improve sweet sorghum productivity through C and N balance. Thus, indigenous mycorrhizae have the potential to increase C input in sweet sorghum genotypes.
Tarla koşullarında biyoçar ve mikoriza uygulamalarının mısır vejetasyonu altında toprakta karbon salınımı üzerine etkisi
Bu çalışmanın amacı; mısır bitkisine farklı biyoçar dozları ile mikoriza uygulayarak toprağa karbon (C) bağlama, atmosfere karbondioksit (CO2) salınımını azaltma ve bunların bitki gelişimi ve verim ile ilişkisini araştırmaktır. Deneme Çukurova Üniversitesi, Araştırma ve Uygulama Alanında 2018 yılında bölünmüş parseller deneme desenine göre kurulmuştur. Araştırmada dört farklı biyoçar dozu (Kontrol (%0), %1, %2, %4) mikorizalı(+M) ve mikorizasız (-M) şekilde uygulanmıştır. Denemede karışık mikoriza türleri kullanılmıştır. Denemede mineral gübre olarak 160 kg N ha-1, 83 kg K ha-1 ve 26 kg P ha-1 olacak şekilde kullanılmıştır. Denemede DKC7211 mısır (Zea mays L.) çeşidi kullanılmıştır. Hasat ile birlikte farklı bitki aksamları (kök, kök üstü aksam ve koçan) ve farklı toprak derinlikleri (0-15cm ve 15-30cm) ile rizosfer (R) ve rizosfer olmayan (NR) bölgeleri örneklenmiştir. Bitki aksamlarının C, N, P, K, Ca, ve Mg içeriği, kök uzunluğu, hacmi, çapı, alanı, spesifik kök uzunluğunun yanı sıra toprak organik karbon (TOK) içeriği analizleri gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları, biyoçar ve mikoriza uygulamalarının bitki makro element içeriğini, verimini ve toprak CO2 respirasyonu, Toplam karbon (TC) ile Organik karbon (OC) içeriğini arttırdığını göstermektedir. Mikoriza uygulaması mikorizasız parsellere göre daha yüksek karbon kazanımı sağlamıştır. Mikoriza uygulaması ile %5,1 artışla 527 kg ha-1 daha yüksek bir verim elde edilmiştir. Sonuç olarak toprak biyoçar uygulaması toprak verimliliğini ve sürdürülebilirliğini arttırırken mikoriza ise bitki verimliliğini arttırmıştır. Anahtar Kelimeler: Biyoçar, Mikoriza, Mısır, CO2 salınımı, Besin elementi alımı
Mikoriza aşılaması ve fosfor doz uygulamalarının yağlık ayçiçeği (Helianthus annuus L.) bitkisinin gelişimi ve besin elementi alımına etkileri
Çalışmanın amacı; sera koşullarında farklı P doz uygulamaları altında Funneliformus mosseae ve doğal mikoriza aşılamalarının ayçiçeği bitkisinin gelişimi ve besin elementleri alımı üzerine etkisini araştırmaktır. Deneme Çukurova Üniversitesi, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı'nın yarı kontrollü sera ortamında 2021 yılında saksı denemesi olarak gerçekleştirildi. Araştırma Funneliformus mosseae ve ayçiçeği bitkinin yetiştirildiği Menekşe toprak serisi doğal mikoriza sporları altı farklı P doz 0, 5, 10, 20, 40 ve 80 mg P2O5 kg-1 uygulaması olarak 3 tekerrürlü olarak saksı denemesi olarak kurulmuştur. Denemede ayçiçeği bitkisi olarak (Helianthus annuus L.) LG50.455CLP çeşidi kullanılmıştır. Hasat ile birlikte bitki aksamları (kök ve kök üstü) ve rizosfer toprak örnekleri alınarak analiz edilmişlerdir. Bitki kök ve kök üstü aksamlarının C, N, P, K, Ca, Mg, Cu, Fe, Mn ve Zn konsantrasyonları, kök uzunluğu, hacmi, çapı, alanı, spesifik kök uzunluğunun yanı sıra toprak organik karbon konsantrasyonu analizleri gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları, Fu. mosseae ve doğal mikoriza aşılaması bitki boy ve kuru madde verimi bakımından kontrol bitkilerine kıyasla arttırdığı belirlenmiştir. Artan dozlarda P uygulaması 20 mg P2O5 kg-1 (P2) düzeyine kadar bitki gelişimini ve verimini artırdığı P2 dozundan 80 mg P2O5 kg-1 (P5) dozuna kadar ilave gübre uygulamaları çok küçük farklılıklar yarattığı belirlenmiştir. 20 mg P2O5 kg-1 kadar artan P doz uygulamasında Fu. mosseae,, 20-80 mg P2O5 kg-1 dozları arasında ise doğal mikoriza mantarlarının daha yüksek bitki gelişimi ve besin elementi alımına katkı sağladığı belirlenmiştir. Mikoriza mantarları önemli derecede bitki dokularında karbon ve atmosferik CO2 fikse ettiği de belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Doğal mikoriza, Ayçiçeği, Fosfor doz, Besin elementi alımı, Karbon
Tarla koşullarında farklı organik ve inorganik gübre uygulamalarının marul bitkisinin kök gelişimi ve atmosfere co2 salımı arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Çiftliğinde 1996 yılından beri devam eden, 5 uygulamalı (kontrol, mineral gübre, hayvan gübresi, kompost ve kompost+mikoriza) ve 3 tekerrürlü olarak tesadüf parselleri deneme desenine göre kurulmuştur. Araştırmanın amacı organik ve inorganik gübrelerin marul bitkisinin kök gelişimi ve atmosfere CO2 salımı, toprakta tutulan organik karbon miktarı üzerine olan etkilerini belirlemektir. Organik gübre uygulamaları yapılan parsellerde toplam ve organik karbon konsantrasyonları yüksek düzeyde ölçülürken, kontrol parsellerinde düşük düzeyde ölçülmüştür. Toprakta toplam azot değeri en çok hayvan gübresinin uygulandığı parsellerde elde edilmiştir. Hayvan gübrelemesi yapılan parsellerde fotosentez yolu ile kontrol parsellerine göre daha fazla karbon fikse edilmiş ve toprağa daha fazla karbon ve azot bağlanmıştır. Karbon/azot oranı açısından organik gübrelerin uygulandığı parsellerde genellikle en yüksek sonuçlar elde edilmiştir. Organik gübre uygulamalarının bitki kök morfolojik özellikleri üzerine etkilerinin yüksek olduğu görülmüşken, bitkinin kök infeksiyon oranlarında hayvan gübresinin en iyi sonucu verdiği görülmüştür. Genelde kompost, hayvan gübresi, kök bölgesi mikroorganizma zenginliği olan mikorizal uygulamanın yapıldığı ortamda atmosfere daha fazla CO2 salındığı, aynı zamanda bitki gelişimi daha iyi oluğu için fotosentez yolu ile daha fazla CO2 absorbe ettiği tespit edilmiştir. Organik gübre uygulamaları altında marul bitkisinin dokularında P ve Zn konsantrasyonu artmıştır. Anahtar Kelimeler: Organik gübre, İnorganik gübre, Marul bitkisi, Atmosfere CO2 salınımı ve Besin elementleri alımı
Farklı mikoriza türleri ile aşılanmış turunçgil bitkilerinin, azot doz uygulaması koşullarında karbon ve azot bağlama potansiyeli üzerinde araştırma
Araştırmanın amacı, farklı mikoriza türleri ile aşılanmış turunçgil çöğürlerine farklı azot dozları uygulanarak karbon bağlama potansiyeli ve toprakta karbon tutulma mekanizmalarının belirlenmesidir. İlk aşamada mikoriza sporlarının turunç çöğürlerinin gelişimi üzerine olan etkilerine bakılıp, ikinci aşamada üç farklı azot doz (200 mg N kg-1, 300 mg N kg-1 ve 400 mg N kg-1) uygulaması altında, seçilen etkin mikorizalardan Cl. etunicatum mikoriza türü ve Menekşe ve Menzilat toprak serilerinden izole edilen doğal mikoriza sporlarının, turunç çöğürlerinin bitki gelişimi ve besin elementleri alımı yanında, rizosfer topraklarında organik karbon (C) ve azot (N) konsantrasyonları ile karbon bağlama potansiyelleri üzerine etkileri değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularına göre, Menekşe serisi topraklarda yetiştirilen turunç çöğürlerinde karbon tutumu toprak organik karbonu ile ters orantılı olarak sağlanırken Menzilat serisinde çöğürlerde karbon tutumu toprak organik karbonu ile doğru orantılı olarak sağlanmıştır.
Biyoçar ve mikoriza uygulamalarının mısır bitkisinde dane verimi ve besin element alımına etkisi
Bu araştırmanın amacı; biyoçar doz uygulamaları ve mikoriza aşılamasının mısır bitkisi vejetasyonu altında verim ve kalite unsurlarına olan etkilerini araştırmak bitki ve toprağa karbon bağlama etkilerini belirlemektir. Ayrıca tarla koşullarında zamana bağlı olarak biyoçarın ayrışma hızını belirlemek laboratuvar inkübasyon denemeleri ile toprak solunumu ile toprakta karbondioksit çıkışını belirlemek. Deneme Çukurova Üniversitesi, Araştırma ve Uygulama Alanında bölünmüş parseller deneme desenine göre kurulmuştur. Araştırmada dört farklı biyoçar dozu (Kontrol %0, %1, %2, %4) mikorizalı (+M) ve mikorizasız (-M) şekilde uygulanmıştır. Denemede karışık mikoriza türleri kullanılmıştır. Denemede mineral gübre olarak 360 kg ha-1 N ve 50 kg P2O5 ha-1 olacak şekilde kullanılmıştır. Denemede P2105 mısır (Zea Maize L.) çeşidi kullanılmıştır. Hasat ile birlikte farklı bitki aksamları (kök, kök üstü aksam ve koçan) ve rizosfer (R) ve rizosfer olmayan (NR) 0-15cm ve 15-30cm derinliklerinde toprak örnekleri alınmıştır. Bitki aksamlarının C, N, P, K, Ca, Mg, Zn, Cu, Mn ve Fe konsantrasyonları ve toplam besin elementi analizleri yapıldı. Bitki kök uzunluğu, hacmi, çapı, alanı yanı sıra, toprak organik karbon (OC) konsantrasyonu ve içeriği ile mikoriza kök infeksiyonu ve spor sayımı analizleri gerçekleştirilmiştir. 2020 yılında, mikorizasız uygulamalara kıyasla, mikoriza uygulaması yapılan parsellerde ortalama % 4.1 artış ile toplamda hektara 480 kg, 2021 yılında ise ortalama %8.1 artış ile toplamda hektara 1321 kg daha yüksek verim elde edilmiştir. Araştırma bulguları, biyoçar ve mikoriza uygulamalarının bitki makro ve mikro element içeriğini, verimini ve topraktan atmosfere CO2 salımı, TC, OC, TN içeriğini arttırdığını göstermektedir. Ancak mikoriza aşılması verim artışı sağladığı için toplamda daha fazla karbon tutmuştur. Sonuç olarak mikorizasız uygulamalarda 20 ton biyoçar ha-1, mikorizalı uygulamalarında ise 10 ton biyoçar ha-1 uygulamasının bitki ve toprak verileri üzerinde olumlu yönde etki yaratmıştır. Uzun erimli olarak 10 ton ha-1 biyoçar uygulaması ve mikoriza aşılması çiftçi koşullarında önerilebilir.
Uzun süreli tarla koşullarında farklı organik ve inorganik gübre uygulamalarının sorgum ve soya bitkilerinin verimi ve toprak karbon bütçesi üzerine etkisinin belirlenmesi
Bu çalışmada, uzun dönemli organik ve inorganik gübre uygulamaları altında, soya ve sorgum bitkilerinin gelişimi, verim ve toprak bitki karbon azot içerikleri ile bütçelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma konuları kontrol (sıfır gübre uygulamalı), mineral gübre, hayvan gübresi, kompost ve kompost + mikoriza uygulamalarından oluşmaktadır. Araştırma boyunca incelenen parametrelerden, bitki gelişimine ait veriler; dane verimi, gövde kuru maddesi, besin elementi konsantrasyonları ve toprak özellikleri analiz edilerek değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, Sorgum bitkisinde, en yüksek, dane verimi 3815 kg ha-1 ile mineral gübre uygulamalarında belirlenirken soyada en yüksek dane verimi 1460 kg ha-1 olarak kompost uygulamasında belirlenmiştir. Uygulamaların toprak organik karbon (OC) içeriğine etkilerine göre, hayvan gübresi uygulanmış parsellerde yüksek organik karbon konsantrasyonu ve karbon bağlanması belirlenmiş. Soya ekilmiş parsel topraklarında 0-15cm derinlikte kompost +mikoriza uygulaması 36.17 Mg ha-1 ile istatistiksel olarak en yüksek TOC tutumuna sahip iken, 15-30 cm derinlikte 33.10 Mg ha-1 ile ahır gübresi uygulamaları en yüksek TOC içeriğine sahiptir. Sorgum parsellerinde her iki derinlikte sırası ile 35.72 Mg ha-1 ve 34.66 Mg ha-1 ahır gübresi en yüksek TOC tutumuna sahiptir. Ayrıca bitkilerde fosfor ve çinko besin elementleri konsantrasyonları organik gübre uygulaması yapılan parsellerde daha yüksek ölçülmüştür. Araştırma sonuçlarına göre organik gübre uygulamaları incelenen parametreler için mineral gübrelere alternatif olarak uygulanabilir sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Uzun Dönem Organik, Soya, Sorgum, Bitki Beslenme, Toprak Organik Karbon.
Sera ve tarla koşullarında farklı biyoçar ve mikoriza aşılamalarının mısır bitkisinin besin elementi alımına, karbon bağlanmasına ve verimine etkileri
Çalışmanın amacı; sera ve tarla koşullarında biyoçar ve mikoriza uygulamalarının mısır verimi, besin elementi alımı ve karbon (C) bağlanmasına etkilerini araştırmaktır. Çalışma sera ve arazi olmak üzere iki aşamalı olarak Çukurova Üniversitesi Araştırma Çifliğinde yerleşik Menzilat serisi topraklarında gerçekleşmiştir. Sera çalışmasıında 3 farklı biyoçar materyali (BM); turunçgil budama atıklarından (TA), tavuk gübresinden (TG) ve biyogaz üretim tesisi atıklarından (BA) üretilen biyoçarlar %0, %1 ve %2 dozlarında (BD), 3 farklı mikoriza çeşidi (kontrol, doğdal mikoriza (DM) ve Rhizophagus Clarus olarak kurulmuştur. P2105 mısır (Zea mays L.) çeşidi kullanılan denemede etkin biyoçar mataryali, doz aralığı ve etkin mikoriza türleri belirlenmiştir. Saksı denmesinden bitki kök ve kök üstü kuru madde (sırası ile 6.55 g saksı-1 ve 11.30 g saksı-1) besin elementleri konsantrasyonları bakımından en etkin biyoçar olarak TG'in ve %1 ve %2 BD'ları arasında ise istatistaki olarak dikkate değer bir farkın olmaması nedeniyle tarla çalışmaları için TG den üretilen %1 dozunun kullanımına karar verilmiştir. Ç.Ü. Araştırma Alanındaki Menzilat toprak serisinde bölünen parseller deneme desenine göre TG den üretilen biyoçar kontrol (%0) ve %1 dozları ile kontrol, DM ve Rh. Clarus mikorizaları kullanılarak 2021 ve 2022 yıllarında iki yıl süre ile aynı parsellerde mısır ekili olarak yürütlmüştür. Çalışmada mısır bitkisi çıkışı sonrasında her 15 günde bir LICOR-LI 8100 aleti yardımı ile CO2 salınımı ölçümleri yapılmıştır. Hasatta kök, kök üstü ve dane kuru madde verimleri, besin elementi konsantırasyonu ve içerikleri belirlendi. Hassata 0-15 cm ve 15-30 cm derinliklerden rizosfer (R) ve rizosfer olmayan (NR) bölgelerden toprak örneklemesi yapıldı. Ayrıca, bitki besin elementi, karbon ve azot içerikleri analiz edilerek toprak ve bitki bütçeleri hesaplandı. Kök morfolojik özellikleri, mikorizal infeksiyon oranları ve toprak strüktür analizleri yapıldı. Araştırma bulguları I. ve II. yıl denemelerinde biyoçar uygulaması yapılan mısır bitkisi dane verimini ve toplam kuru madde verimini istatistiksel olarak anlamlı şekilde artırmıştır. TG'sinden yapılan biyoçar ve mikoriza (özellikle Rh. Clarus) uygulamaları, birinci ve ikinci yıllarda –B uygulamasında yüksek oranda verim artışı ile mikorizaya bağımlık göstermiştir. Birinci yılda kontrole göre –B uygulamasında DM ve Rh. Clarus sırası ile % 21 ve 33 oranında verim artışı sağlamış, + B uygulamasında ile mikoriza tür uygulamaları ise sırasıyla %42 ve %23 oranında artış sağlamış. İkinci yılda –B uygulamasında dane verimleri DM ve Rh. Clarus sırası ile % 14 ve 35 oranında verim artışı sağlamış, + B uygulamasında ise mikoriza tür uygulamaları ise sırası ile %3 ve 5 oranında artış sağlamıştır. Karbon tutumunda biyoçar + mikoriza kombinasyonu en etkili çözüm olmuş (58.41 ton CO2 ha-1), ayrıca bitki besin alımını (P, Zn) iyileştirmiştir. İlk ve ikinci yıllarda yapılan toplam organik karbon analizlerinde, özellikle DM aşılaması yapılan parsellerde -B uygulamasında ortalama 3.97 ton OC ha-1, +B uygulamasında ise ortalama 4.17 ton OC ha-1 daha fazla OC tutuldu. Mikoriza uygulaması özellikle DM aşılaması her iki yılda daha yüksek verim artışına katkı ve mikorizaya bağımlılık sağlamıştır. Anahtar Kelimeler: Biyoçar, Mikoriza aşılaması, Mısır verim, Bitki kök gelişimi ve Karbon bütçelemesi
Kültürel işlemlere bağlı olarak verimliliği düşmüş toprakların iyileştirilmesinde farklı örtü bitkileri ile mikoriza aşılamasının toprak karbon içeriği ve üst bitki gelişimine etkisi
Artan gıda talebine bağlı yoğunlaşan mono kültür tarım sonrası toprak kalitesinin bozulmasına karşın örtü bitkileri ve mikoriza mantarlarının birlikte kullanımı ile toprak organik karbon ve azot içeriğinin artacağı buna bağlı olarak toprak biyolojik kalitesi ve bitki gelişiminin de artacağı düşünüldüğünde sürdürülebilir tarım için etkili bir strateji olabilir. Çalışma Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü Araştırma ve Uygulama Seralarında 3 farklı sorunlu toprakta 5 farklı bitki deseni üzerine 3 farklı mikorizanın aşılanması ile 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Araştırma 3 aşamalı münavebe şeklinde yürütülmüştür. Birinci münavebe denemede saksılara 5 farklı bitki deseni (A: Üçgül, Çim, Soğan; B: Bakla, Çim, Aspir; C: Üçgül, Çim, Aspir, Bakla, Soğan; D: Mısır ve E: Buğday) ekilmiş, bitkilere ait tohumlar m2'ye belirlenen tohum miktarı üzerinden ekim yapılmıştır. İkinci münavebe denemesi bir önceki denemenin hasadı sonrası A, B, C, D uygulamaları üzerine mısır (Zea mays L.) ekimi yapılarak gerçekleştirilmiş ve E bitki deseni üzerine ise buğday ekimi gerçekleştirilmiştir. Üçüncü münavebe denemede ise hasat edilen mısır ve buğday bitkilerinden sonra tüm saksılara buğday bitkisi ekimi gerçekleştirilmiştir. Çoklu örtü bitkileri ekili ortam üzerinde birinci üst bitki olarak mısır bitkisinin daha iyi geliştiği, mikoriza aşılaması ile bitkilerin besin elementi içeriğinin arttığı ayrıca belirlenmiştir. A, B ve C örtü bitkileri üzerine ekili mısır bitkisinin referans mısır-mısır ekili saksılara kıyasla Funneliformis mosseae aşılanmış saksılar topraklar arasında %9-14 oranlarında, doğal mikoriza aşılması ile %7-16 oranlarında daha yüksek kuru madde üretmişlerdir. Benzer şekilde her üç toprakta örtü bitkileri C>B>A desenleri olarak %33-154 oranları aralığında daha yüksek mısır kuru maddesi üretmişlerdir. Ancak ikinci üst bitki olarak buğday bitkisi bir önceki dönemin mevsimsel etkisi ile mısır ekili alanda daha az, buğday ekili alanda daha iyi gelişmiştir. Üçüncü münavebe denemesinde, buğday denemesi sonuçları incelendiğinde buğday bitkisinin morfolojik özellikleri (boy, çap, üst aksam kuru ağırlığı ve kök), bitki dokularındaki besin elementi konsantrasyonları ve toprak besin elementi konsantrasyonları analiz edilmiştir. Genelde Fu.mosseae ve bunu takiben doğal mikoriza uygulamaları sırasıyla kontrol uygulamalarına kıyasla bitki gelişimini daha çok arttırmıştır. Bitki grupları içinde de 3 kez üst üste buğday-buğday ve buğday ekimi yapılan E uygulaması bitki deseni kendi münavebe ekseni içinde daha istikrarlı gelişme göstermiştir. Denemede kullanılan 3 farklı sorunlu topraktan Havutlu ve Arık toprakları üzerinde bitkiler daha iyi gelişim gösterirken, erozyona uğramış, kireç içeriği ve pH'sı yüksek, verimliliği düşük Avadan toprağında ise bitki gelişimi ve besin elementi içeriği daha düşük düzeyde ölçülmüştür. Topraktaki bitki besin elementlerinden %N, %OC ve Zn konsantrasyonları Havutlu ve Arık topraklarının daha yüksek, Avadan toprağında ise daha düşük düzeyde belirlenmiştir. Genelde örtü bitkileri dikkate alındığında seçili Fu. mosseae ile infekte edilmiş E ve C grubu uygulamaları üzerine ekilen buğday bitkisi gelişimi ve toprak verileri (N, OC, P ve Zn) diğer uygulamalara göre daha yüksek ölçülmüştür. Elde edilen toprak ve bitki verileri analiz edildiğinde proje hipotezinin kısmen desteklediği görülmektedir. Araştırmanın sonuçlarının pratik hayata uygulanması için çalışmaların daha uzun sürelerde tarla denemeleri ile test edilmesi önem arz etmektedir. Anahtar Kelimeler: Örtü bitkileri, Mikoriza aşılaması, Buğday, Mısır, Toprak organik karbon