Milletlerarası usul hukukunda mahkemelerin yetkisinin belirlenmesinde taraf iradesi

Bu çalışma ile milletlerarası usul hukukunda mahkemelerin milletlerarası yetkisinin belirlenmesinde taraf iradesinin rolü incelenmiştir. Mahkemelerin yetkisinin belirlenmesinde hem davacı tarafın hem de davalı tarafın iradesi etkili olmaktadır. Bu etkinin en fazla olduğu alanı irade serbestisi çerçevesince akdedilen milletlerarası yetki anlaşmaları çerçevesinde bir devlet mahkemesine yetki kazandırılması oluşturmaktadır. Bu çerçevede ilk olarak milletlerarası yetki kavramı ve yargılamada taraf iradesinin mahkemelerin yetkisi üzerinde etkisi kavramı incelenmiştir. Daha sonra taraf iradesinin en fazla etkiye sahip olduğu milletlerarası yetki anlaşmaları konusu ele alınmıştır. Milletlerarası yetki anlaşmasının hukuki niteliği, uygulanacak hukuk, geçerliliği için aranan şartlar, usul hukukunda etkiye sahip olabilmesi için aranan etkililik şartları ve ihlal edilmesinin sonuçları konuları incelenerek irade serbestisinin mahkemelerin yetkisinin belirlenmesinde sahip olacağı kapsam ortaya konulmuştur. Bu kapsam ortaya konulduktan sonra, son olarak milletlerarası yetki anlaşmaları bakımından sahip olunan irade serbestisinin sınırları incelenmiştir. Bunlar, şekil kuralları, mahkeme, yetki anlaşması yapılabilecek konular ve milletlerarası özel hukukta korunması gereken menfaatler bakımından sınırlanmasıdır.