Milli Eğitim Şuraları karar metinlerinin seçilmiş kavramlar açısından incelenmesi

Türkiye'de Atatürk önderliğinde yürütülen Milli Mücadele sadece milletin bağımsızlığını tesis etme amacını taşımamıştır. Kurtuluş Savaşı sürerken yeni ve modern bir devletin temellerini atmak için 1921 yılında toplanan Maarif Kongresi'nde eğitimin genel durumu gözden geçirilmiş, daha sonra üç kez düzenlenen Heyet-i İlmiye toplantılarında ise yeni bir eğitim atılımı gerçekleştirmek için bir dizi kararlar alınmış ve bu kararlar uygulamaya konulmuştur. Eğitimde büyük bir atılımı hedefleyen Cumhuriyet yönetimi ve eğitimcileri, daha geniş katılımı ve temsili sağlamak amacıyla Milli Eğitim Şûralarını düzenlemişlerdir. 22 Haziran 1933 tarih ve 2287 sayılı kanunla hukuksal bir statü kazanan Milli Eğitim Şûrası, Milli Eğitimin planlanması, program, müfredat ve hedeflerin belirlendiği, eğitimcilerin katıldığı danışma organı olarak eğitim tarihimizde önemli gelişmelere imza atmıştır. Günümüze kadar on yedi kez toplanmış olan Milli Eğitim Şûrasının ilgili kanun gereğince önceden belirlenen gündemlerle toplanması erekmektedir. Milli Eğitim Şûralarının başkanı Milli Eğitim Bakanıdır. Milli Eğitim Şûrası Milli Eğitim Bakanlığının en yüksek danışma organı özelliğini taşımaktadır. Şûra bünyesinde gündem maddeleri komisyonlarda görüşülür. Komisyonlarda hazırlanan raporlar genel kurulda görüşülerek onaylanır veya değiştirilir. Onaylanan kararlar Şûra kararı olarak Milli Eğitim Bakanlığına tavsiye niteliğinde gönderilir. Milli Eğitim Bakanlığı alınan kararların tümünü veya bir bölümünü uygulamaya koyar veya hükümete öneri olarak sunar. Bu açıdan Milli Eğitim Şûrasında alınan kararların uygulamaları Bakanlığın ve siyasi otoritenin yaklaşımları ölçüsünde gerçekleşmektedir. Bugüne kadar toplanan on yedi şûrada eğitime yön veren pek çok karar alınmıştır. Alınan kararların bazıları dönemin veya daha sonraki dönemlerin hükümetleri ve Milli Eğitim Bakanlığı tarafından tamamen veya kısmen uygulamaya konulmuş, bazı kararlar ise uygulanmamıştır. Bu araştırma ile araştırmanın seçilmiş kavramları olan lâiklik, Atatürkçülük, Atatürk İlke ve İnkılâpları, eğitimde fırsat eşitliği, din eğitimi ve zorunlu eğitim ile ilgili şûralarda alınan kararlar ile uygulamalar arasında anlamlı bir fark olup olmadığı; şûraların eğitimimizi nasıl etkilediği ve ne ölçüde yön verdiği sınanmaktadır.