Milli Mücadele Döneminde Düyun-ı Umumiye

16. yüzyılın sonlarından itibaren bütçe açıkları vermekle başlayan Osmanlı Devleti maliyesindeki sorunlar diğer alanlarda görülen bozulmalarla beraber giderek ağırlaştı. Bütçe açıklarına 19. yüzyılla birlikte giderek büyüyen dış ticaret açıkları da eklendi. Böyle bir mali ortamda devletin acil ihtiyaçlarının karşılanması noktasında önce iç borçlanmalar, sonrasında ise dış borçlanmalar gündeme geldi. Ancak söz konusu borçlanmalar uzun vadede gelir getirici alanlarda harcanmadığı için Osmanlı maliyesi açısından ciddi bir kısır döngü yarattı. Özellikle Kırım Savaşı sonrasında başlayan dış borçlanma süreci 21 yıl sonra devletin iflası ile sonuçlanınca uzun süren görüşmelerin ardından Osmanlı Devleti egemenliğin en önemli göstergelerinden biri olan vergi toplama işinin önemli bir kısmını yabancılara devretmek zorunda kaldı. Düyun-ı Umumiye İdaresi adı verilen bu kurum organizasyon yapısı, çalışma usulleri, personel yönetimi gibi pek çok alanda Osmanlı Devleti için orijinal sayılabilecek bir yapı olarak ortaya çıktı. Bu kurumun ortaya çıkışından sonra da Osmanlı Devleti'nin borçlanmaya devam etmesi Düyun-ı Umumiye İdaresinin etkinlik alanını genişletmesi sonucunu doğurdu. I. Dünya Savaşı yıllarına kadar klasik işleyişini sürdüren Düyun-ı Umumiye, I. Dünya Savaşı ve Milli Mücadele yıllarında fiili yapısal değişimleri yaşasa da Türk Milli Mücadelesi'nin başarılı oluşunun ardından tasfiye sürecine girdi. Ekonomik bağımsızlığın siyasal bağımsızlığın ön koşullarından biri olduğunun en önemli tarihsel kanıtlarından olan Düyun-ı Umumiye İdaresi, Türk mali tarihinin en dikkat çekici kurumlarından biri olarak kayıtlara geçti. Bu çalışma söz konusu idarenin ortaya çıkışını ve 1923 yılına kadar olan tarihsel gelişimini açıklamayı amaçlamaktadır.