Mimar Kemalettin yapılarındaki cephe kurgularının fraktal analiz yöntemiyle değerlendirilmesi: Eğitim yapıları örneği

Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi, Osmanlı Devleti'nden Türkiye Cumhuriyeti'ne geçiş sürecinde, toplumsal ve siyasi reformların yoğun bir şekilde yaşandığı bir dönemde gelişmiştir. Bu süreçte, dünyada etkisini gösteren milliyetçilik düşüncesi, mimarlık alanında milli kimlik arayışı ile kendini göstermiştir. Selçuklu ve Klasik Osmanlı mimari ögelerinin Avrupai planlama ilkeleriyle bir araya getirildiği Birinci Ulusal Mimarlık Akımı, dönemin mimarları tarafından uygulanmıştır. Bu döneme ait yapılar, mekân düzenlemeleriyle birlikte cephe tasarımlarındaki özgünlükleriyle öne çıkmıştır. Bu dönemin öncülerinden biri olarak kabul edilen Mimar Kemalettin, eğitim yapıları başta olmak üzere pek çok yapı tasarlamıştır. Bu yapılar Birinci Ulusal Mimarlık Akımının özelliklerini yansıtması bakımından önemli bir yere sahiptir. Çalışma kapsamında Mimar Kemalettin'in tasarımına katkıda bulunduğu bilinen, inşa edilmiş veya tasarım aşamasında kalmış, ilkokul, medrese ve yüksek eğitim kurumu kademelerinde olan toplam on sekiz eğitim yapısı değerlendirmeye alınmıştır. Çalışma kapsamında, belirlenen eğitim yapılarının cephe kurgularındaki farklılıkların ve benzerliklerin sayısal olarak değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Bu çalışmanın hipotezleri, Mimar Kemalettin'in tasarladığı eğitim yapılarının cephe kurgularındaki benzerlik ve farklılıkların kronolojik olarak incelenmesi ile ilkokul, medrese ve yüksek eğitim yapılarının cephe özellikleri arasındaki benzerlik ve farklılıklarının analizine dayanmaktadır. Bu kapsamda eğitim yapıları eğitim kademelerine göre gruplandırılmış, fraktal analiz yöntemi kullanılarak cephe özelliklerinin görsel karmaşıklık değerleri sayısal olarak değerlendirilmiştir. Değerlendirmeler sonucunda, süreç içerisinde Mimar Kemalettin tarafından tasarlanan ilkokul ve medreselerin cephe kurgularının "benzer" karmaşıklık değerlerine sahip olduğu ve yüksek eğitim kurumu grubundaki eğitim yapılarının daha karmaşık cephe özellikleri sergilediği tespit edilmiştir. Dönemin eğitim yapılarının cephe kurgularındaki karakteristik özelliklerin analiz yöntemleriyle değerlendirilmesi ve gelecekte bu yapılarda uygulanacak koruma-onarım çalışmaları için göz önünde bulundurulabilecek verilere dair öneriler sunulmuştur.