Mimarlık fakültelerinin bina performansı bakımından kullanıcı odaklı değerlendirilmesi

Bina performans değerlendirmesi (BPD), bir binanın kullanıcı gereksinimlerini karşılama düzeyini ölçen sistematik bir süreçtir. Bu süreç, özellikle gelecek kuşakların yetiştirilmesinde kritik rol oynayan eğitim binaları için büyük önem taşır. Bu çalışma, Türkiye'deki yedi önde gelen Mimarlık Fakültesi binası (ODTÜ, DEÜ, GTÜ, BUÜ, KTÜ, ERÜ, FÜ) özelinde, bina performansını öğrencilerin memnuniyet düzeyleri üzerinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Mimarlık Fakülteleri hem tasarımcı adaylarının eğitim aldığı mekânlar hem de geleceğin yapılı çevresini şekillendiren binalar olarak ele alınmıştır. Performans analizi, binanın çevresel ve işlevsel özelliklerini inceleyen anketler ve yarı yapılandırılmış görüşmelerle gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, SPSS İstatistik Veri Analizi Programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, incelenen binaların termal, işitsel ve görsel konfor, hava kalitesi, fonksiyonellik ve sosyal alan kullanımı gibi konularda önemli eksiklikler barındırdığını göstermektedir. DEÜ ve BUÜ'de kontenjan artışına bağlı kapasite aşımı; stüdyo ve derslik mekânlarının yetersiz kalmasına ve koridorların geçici çalışma alanlarına dönüşmesine yol açarak fonksiyonel sorunlar yaratmıştır. GTÜ'de açık stüdyo kurgusu, çevresindeki hacimlerle olan ilişkisinden dolayı işitsel konfor ihlallerine neden olurken, KTÜ'de bina yönelimine bağlı yetersiz gün ışığı ciddi görsel konfor sorunları doğurmuştur. ERÜ'de ise iç mekân gürültüsü akustik performansı düşürmüş, ek olarak yakın çevrenin estetik değerinden duyulan memnuniyetsizlik bina-çevre entegrasyonunun zayıflığını vurgulamıştır. Öte yandan, ODTÜ'deki engelli erişilebilirliği eksiklikleri ve FÜ başta olmak üzere tüm fakültelerdeki sosyalleşme, dinlenme ve kırtasiye gibi destek mekânlarının yetersizliği, eğitim binalarının yalnızca akademik değil, sosyal ve psikolojik ihtiyaçlara da cevap vermesi gereken çok katmanlı mekânlar olması gerekliliğini ortaya koymuştur. Bu değerlendirme, eğitim binaları için kullanıcı odaklı tasarımın kritik önemini ortaya koyarak, gelecekteki eğitim binalarının konfor ve işlevsellik gerekliliklerine yönelik somut öneriler sunmaktadır.