Mithat Paşa'nın Bağdat Valiliği ve Zevra Gazetesi (Zevrâ Gazetesinin 49-100. sayılarına göre)

Midhat Paşa, 19. yüzyılın ileri gelen devlet adamlarından birisidir. Araştırmalarda özellikle sadrazamlık dönemiyle ilgili bilgilerin yoğun olduğu görülmektedir. Fakat Tuna ve Bağdat valiliği sırasında göstermiş olduğu başarılar onun bu ehemmiyeti kazanmasında ve istikbalinin parlamasında ayrıca rol oynamıştır. Bu sebeple çalışmada Mithat Paşa'nın Bağdat valiliği döneminde yaptığı çalışmalar baz alınarak yaptığı katkılar gözler önüne serilmeye çalışılmıştır. Zevra Gazetesi'nin 49-100. sayılarının incelenmesi sonucunda Midhat Paşa'nın 1869-1872 yılları arasında kısa bir süre yaptığı Bağdat Valiliği dönemine pek çok faaliyeti sığdırdığı anlaşılmıştır. Bu kapsamda Fırat Nehri yatağı temizlenmiş, yeni vapurlar alınarak nehir yolu ulaşımı canlandırılmıştır. Bölgesel gibi görülen bu faaliyet genel olarak Osmanlı Devleti'nin nehir yolu ulaşımında İngilizlerin üstünlüğünü kırmasını da vesile olmuştur. Bölgedeki aşiretler arası anlaşmazlıklara son verilerek asayiş sağlanmış, kur'a ile askere alma yönteminin uygulanmasıyla Altıncı Orduya düzenli askeri birlikler sağlanmıştır. Bunun yanında vergi ödemeyen bölgelerle mücadele edilerek, vergi oranlarda hiç artış yapılmamasına rağmen Mithat Paşa döneminde daha önce hiç toplanmadığı kadar vergi toplanabilmiştir. Emlak ve mülklerin tapuya geçirilmesiyle ilgilenilmiş ve miri arazinin halka dağıtımı suretiyle tarımın canlandırılması hedeflemiştir. Ayrıca bölgenin ileri gelenlerinin de desteği alınarak Bağdat'a bir Gureba Hastanesi bir tane de Rüştiye Mektebi kazandırılmıştır. Midhat Paşa'nın bu kadar kısa bir zaman dilimine bu kadar faaliyeti sığdırarak Osmanlı Devleti'nin bölgedeki otoritesini güçlendirmesi sebebiyle yapılan çalışmanın önemli olduğu düşünülmektedir. Bu kapsamda çalışmanın amacı Zevra Gazetesi'nin 49-100. sayılarını baz alarak Mithad Paşa'nın valilik dönemine ve bu dönemde yapılan faaliyetlerin katkısına ışık tutmaktır.