Mitokondriyal sitopati öntanılı hastalarda MT-TL1 gen mutasyonlarının incelenmesi

Mitokondriyal DNA'nın tRNA ve rRNA genlerini içeren kısımlarında görülen nokta mutasyonları, mitokondriyal protein sentezi mekanizmasını olumsuz etkileyerek oksidatif fosforilasyon işlev bozukluklarına neden olur. Klinikte "Mitokondriyal Sitopatiler" olarak tanımlanan bu klinik tablonun önemli bir kısmını, mitokondriyal tRNALeu (UUR) (MT-TL1) geninde meydana gelen nokta mutasyonları oluşturmaktadır. MT-TL1 geninde görülen m.3243A>G mutasyonu MELAS hastalarının %80'ninde tanımlanmıştır. Ancak, aynı gende tanımlanmış olan m.3256C>T, m.3260 A>G, m.3271 T>C, m. 3291T>C ve m.3303 C>T nokta mutasyonları da mitokondriyal sitopatilerle ilişkilendirilmiştir. Bu tez çalışması kapsamında, MT-TL1 geninde belirlenmiş 6 nokta mutasyonunu taranmasına yönelik yenilikçi bir ARMS-PZT yaklaşımı standardize edilmiştir. "Yüksek çözünürlüklü erime eğrisi" (HRM) teknolojisinin kullanımı ile bu yaklaşımın tanımlayıcı hassasiyeti geliştirilmiştir. in vitro koşullarda PZT tabanlı mutagenez çalışmasıyla farklı oranlarda heteroplazmik mutasyon taşıyan rekombinant mtDNA standartları oluşturularak yöntemin sınırları ve hassasiyeti gösterilmiştir. Hacettepe Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalı ve Çocuk Hastanesi Nöroloji ünitesinde takip edilmiş ve mitokondriyal sitopati öntanısı almış 219 hastanın kan ve/veya doku örnekleri, geliştirilen yöntem ile taranmıştır. Tarama sonucunda iki hastanın m.3243 A>G mutasyonu, bir hastanın m.3290 T>C varyasyonu ve bir hastanın m.3303 C>T mutasyonu taşıdığı belirlenmiş, mutasyonlar DNA dizi analizi ile doğrulanmıştır. Bu yenilikçi yöntem, MT-TL1 nokta mutasyonlarının taranmasında ucuz, güvenilir ve hızlı bir alternatif sunmaktadır. Bu çalışma ve sonuçları, hastalarda nadir gözlenen diğer mtDNA varyasyonlarının da taranabilmesi için ileriye yönelik yeni ve teknolojik bir "kavram kanıtı" ortaya koymaktadır.