Miyokard infarktüsü geçirmiş kişilerin psikolojik sıkıntı ve travma sonrası gelişim düzeyleri ve ilişkili değişkenlerin Bilişsel Adaptasyon Kuramı açısından incelenmesi

Bu araştırmanın amacı miyokard infarktüsü geçiren bireylerin psikolojik sıkıntı ve travma sonrası gelişim düzeyleri ve ilişkili değişkenleri Bilişsel Adaptasyon Kuramı (BAK) çerçevesinde incelemektir. Ayrıca Bilişsel Adaptasyon Kuramı değişkenleri (iyimserlik, kontrol, benlik saygısı) dışında sağlık bilişleri ve baş etme stratejilerinin psikolojik sıkıntılar ve travma sonrası gelişim üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma 36-80 yaş aralığında, 22 kadın 122 erkek toplamda 144 miyokard infarktüsü geçirmiş kişi ile yürütülmüştür. Araştırmada hastalara Demografik Bilgi Formuna ek olarak Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HAD), Travma Sonrası Gelişim Envanteri (TSGE), Yaşam Yönelimi Testi (YYT), Çok Boyutlu Sağlık Kontrol Odağı Ölçeği (ÇBSKOÖ), Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (RBSÖ), Sağlık Bilişleri Anketi (SBA) ve Başa Çıkma Stilleri Ölçeği Kısa Formu (BÇSÖ-KF) uygulanmıştır. Araştırmanın değişkenleri arasındaki ilişkiler araştırmanın hipotezleri doğrultusunda yol analizi kullanılarak incelenmiştir. Analizler sonucunda katılımcıların hem psikolojik sıkıntı hem de travma sonrası gelişim düzeylerinin düşük olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bilişsel Adaptasyon Kuramı kapsamında benlik saygısı ve iyimserlik değişkenleri ile psikolojik sıkıntılar arasında bir ilişki olduğu ve bu ilişkide başa çıkma stratejilerinin ve sağlığa ilişkin işlevsel olmayan inançların aracı etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Benlik saygısının işlevsel olmayan baş etme stratejileri üzerinden, iyimserliğin duygu odaklı baş etme stratejileri üzerinden depresyon ve kaygıyı etkilediği belirlenmiştir. Ayrıca benlik saygısı ve iyimserliğin sağlığa ilişkin işlevsel olmayan inançlar üzerinden depresyon ve kaygıyı etkilediği tespit edilmiştir. Travma sonrası gelişim ile ilişkili yapılan analizlerde iyimserliğin travma sonrası gelişimi problem odaklı baş etme stratejileri üzerinden etkilediği belirlenmiştir. Aynı zamanda iyimserliğin sağlığa ilişkin işlevsel olmayan inançlar aracılığıyla problem odaklı baş etme stratejilerini etkilediği tespit edilmiştir. Mevcut araştırma sonucunda BAK'ın değişkenleri yanında sağlığa ilişkin işlevsel olmayan inançların da kardiyak rehabilitasyon programları için önemli olduğu ve kardiyak rehabilitasyon programlarının içeriğinde yer alması gerektiği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Miyokard İnfarktüs, Psikolojik Sıkıntı, Travma Sonrası Gelişim, Bilişsel Adaptasyon Kuramı, Baş Etme, Sağlığa İlişkin İşlevsel Olmayan İnançlar