Üniversitelerde yetenek yönetimi kapsamında yetenek havuzu oluşturmaya yönelik bir model önerisi

Araştırmanın amacı yetenek havuzu oluşturmaya yönelik geliştirilen yazılım aracılığı ile üniversitelerde yetenek yönetimi kapsamında doktora öğrencilerinin yetenek matrisindeki yerini tespit ederek, üniversitelere bir yetenek yönetimi model önerisi sunmaktır. Araştırmanın çalışma grubu, Fırat Üniversitesi'ne bağlı Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü ve Fen Bilimleri Enstisüsü'nde 2015-2016 eğitim öğretim yılı içerisinde öğrenim gören yeterlik sınavını geçmiş doktora öğrencileri ve bu öğrencilerin danışmanları konumundaki öğretim üyelerinden oluşmaktadır. Araştırmada nicel ve nitel desenler bir arada kullanıldığı karma yöntem kullanımıştır. Nicel desene ilişkin ölçek geliştirme adımlarına uygun olarak oluşturulan "Doktora Öğrencilerine Yönelik Akademik Potansiyel Değerlendirme Kriterleri Ölçeği" ile "Doktora Öğrencilerine Yönelik Akademik Performans Değerlendirme Kriterleri" formu hazırlanmıştır. Ölçeğin kapsam ve yapı geçerlilikleri incelenmiş açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılmıştır. Yapılan analizlerin ardından ölçeğin geçerli ve güvenilir olduğu kabul edilmiştir. Geliştirilen ölçek ve formlar görüşleri alınmak üzere yeterlik sınavını geçmiş doktora öğrencilerine ve bu öğrencilerin danışmanları konumundaki öğretim üyelerine sunulmuştur. Araştırmada doktora öğrencilerinin yetenek matrisindeki yerini belirlemek amacıyla bulanık mantık yaklaşımı kullanılmıştır. Ayrıca doktora öğrencilerinin akademik beceri, akademik etik, liderlik, bilgi okuryazarlığı, akademik puan, akademik yayın ile akademik proje ve eğitim durumları arasındaki ilişkiyi belirlemek üzere veri madenciliği modellerinden birliktelik kuralları analizi yapılmıştır. Araştırmanın nitel deseni için ise, veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu oluşturulmuştur. Oluşturulan bu form Fırat Üniversitesi'nde görev yapan öğretim üyelerine uygulanmıştır. Araştırma sonucunda, doktora öğrencilerinin akademik beceri, akademik etik, liderlik, bilgi okuryazarlığı durumları arasında birbirlerini etkiler yönde ilişki tespit edilmiştir. Bu öğrencilerin akademik yayın ile akademik proje ve eğitim durumları yönünde düşük düzeyde çalışma ortaya koydukları elde edilen sonuçlar arasında yer almıştır. Ayrıca genel bir değerlendirmeyle; potansiyeli yüksek-performansı yüksek, potansiyeli yüksek-performansı orta, potansiyeli yüksek-performansı düşük doktora öğrencisi bulunurken; potansiyeli düşük-performansı yüksek, potansiyeli düşük-performansı orta doktora öğrencisi bulunmadığı tespit edilmiştir. Yüksek potansiyelli-düşük performanslı öğrenci varken, düşük potansiyelli-yüksek performanslı doktora öğrencisinin olmaması, akademik performans sergilemede yeterli veya yüksek düzeyde bir akademik potansiyele sahip olunması gerektiği sonucunu ortaya çıkarmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, doktora öğrencilerinin doğru yönde yönlendirilmesi için danışmanlarına eğitim verilmesi, üniversitelerin yetenek yönetimi sistemine geçerek, geliştirilen yetenek yönetimi yazılımını kullanmaları önerilmiştir.