Modernizing Neighbors: Turkish-Iranian Relations from the Interwar Period to the Early Cold War

Türkiye Cumhuriyeti ve Pehlevi hanedanının kurulmasından sonra, Türkiye-İran ikili ilişkileri, Mustafa Kemal Atatürk ve Rıza Şah Pehlevi liderliğinde zirveye ulaşmıştır. Ardından İran'da Muhammed Mossadegh'in başbakanlık yaptığı yıllar (1951-1953), ikili ilişkilerin test edildiği bir dönem olmuştur. Bu çalışma, devletlerarası ilişkilerde bu iki farklı dönemin arkasındaki etkenleri ele almaktadır. Hem iki dünya savaşı arası dönemin milliyetçi-yenilikçi rejimlerinde hem de Mossadegh'in popüler milliyetçi hareketinde milliyetçi ideolojinin önemli bir siyasal güç olarak gelişimi ele alındığında, 2. Dünya Savaşı öncesi ve sonrasında milliyetçi ideolojinin Türkiye ve İran'daki farklı ifadelendirilmelerini açıklamaya çalıştık. Bu çalışmanın bulgularının gösterdiği üzere, iki dünya savaşı arası Türkiye ve İran'ında milliyetçilik, tüm ülke sathında devlet otoritesi kurmayı amaçlayan resmi bir devlet ideolojisi olarak ortaya çıkmıştır. Her bir devletin ulus-devlet fikrine ve diğerinin egemenliğine olan bağlılığının yakın ilişkilerde önemli olduğu kanıtlanmıştır. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra, Türk milliyetçiliği anti-komünist bir kimliğe bürünmüştür. Öte yandan, İran'da yükselen milliyetçilik, anti-emperyalizm ve komünizm eğilimleri, 1951'de İran petrolünün millileşmesine zemin hazırlamıştır. Erken Soğuk Savaş dönemi Türkiye ve İran'da milliyetçi ideolojinin yorumunda ayrılığa işaret etmiştir ve ideolojik ayrışma ikili ilişkilerin zayıflamasına sebep olmuştur.