Parasal aktarım mekanizması ve bankacılık sektörü: Türkiye örneği

Finansal ve ekonomik yapıdaki değişimler, son yirmi yılda Türkiye'de bankaları, özellikle de kredileri ekonomi politikalarının merkezine yerleştirmiştir. Bu tez, Türkiye ekonomisi için parasal aktarım ve bankacılık sektörü arasındaki ilişkiyi 2003-2021 yılları arasındaki dönemi kapsayacak şekilde incelemektedir. İlk bölümde, zamanla değişen Granger nedensellik yöntemi kullanılarak para-üretim ve kredi-üretim ilişkileri incelenmektedir. Çalışma, para ve üretim arasında zamanla değişkenlik gösteren bir nedensellik ilişkisi bulmuştur. Sonuçlar küresel finansal kriz öncesi dönemde (KFK) paranın üretim için öngörücü bir içeriğe sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak, 2015 yılı sonrasında para ve üretim arasındaki nedensellik ilişkisi ortadan kalkmaktadır. Öte yandan, sonuçlar KFK öncesi dönemde krediden üretime doğru herhangi bir nedenselliğe işaret etmezken, KFK sonrası dönemde nedenselliğin olduğu birkaç dönem tespit etmiştir. Ancak, Türkiye ekonomisinde kredi-üretim ilişkisi 2015 yılından sonra zayıflamaktadır. Bu sonuç, seçici kredi politikalarının önemine işaret etmektedir. Bulgular ayrıca, ekonomik büyümenin yavaşladığı dönemlerde paranın üretimi öngörme gücünün olmadığını, kredinin ise KFK hariç üretimi kısmen tahmin etme gücüne sahip olduğunu koymaktadır. İkinci bölüm, politika faiz oranındaki değişikliklerin mevduat ve kredi faizlerine geçişkenliğini zamanla değişen parametreli VAR yöntemi kullanarak analiz etmektedir. Sonuçlar, geçişkenliğin tam olmadığını ve zamanla değiştiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, politika faizlerindeki değişikliklerin büyük kısmı bir ay içinde banka faizlerine aktarılmaktadır. Yanı sıra bulgular mevduat faizlerinin politika faizine tepkilerinin kredi faizlerine kıyasla daha güçlü ve istikrarlı olduğunu göstermektedir. Ayrıca, kredi faizlerinin politika faizine verdiği tepkilerin 2014-2021 döneminde daha oynak olduğu görülmektedir. Son olarak, sonuçlar kredi faizlerinin tepkilerinde kredi türüne göre farklılaşmaya işaret etmektedir. Buna göre, en hızlı ve en yüksek geçişkenlik ticari kredilerde, en yavaş ve en zayıf geçişkenlik ise konut kredilerinde bulunmuştur.