Muhammed Musaddık Döneminde İran'da petrolün millileştirilmesi ve 1953 darbesi

2. Dünya Savaşı sırasında İran'ın müttefik devletler tarafından işgal edilmesinin ardından Rıza Şah sürgüne gönderilmiş ve yerine oğlu Muhammed Rıza geçmiştir. Bu taht değişikliği İran'da siyasi güç dengelerini önemli ölçüde değiştirmiş olup; yeni Şah, gücünü meclisle paylaşmak zorunda kalmıştır. 1941 yılındaki bu taht değişikliğinden, 1951 yılında Muhammed Musaddık hükümeti kuruluncaya kadarki dönemde Muhammed Rıza Şah'la meclisteki farklı siyasi gruplar, sürekli olarak bir güç mücadelesine girmişlerdir. Aynı zamanda İran'ı işgal eden müttefik devletlerden İngiltere, SSCB ve ABD de kendi menfaatleri doğrultusunda İran'ın iç siyasetine müdahil olmuşlardır. 1949 yılında birleşik bir cephe olan Milli Cephe'yi kuran Musaddık, başta İngiltere'nin imtiyazında olduğu güney petrolleri de dahil tüm yer altı kaynaklarının millileştirilmesi davasına öncülük ederek, bu meselede zafer kazanmış ve ulusal bir kahraman haline gelmiştir. Bu başarısının ardından çok güçlü bir kamuoyu desteğiyle başbakan olan Musaddık, 1951 yılında başlayan başbakanlığından 1953 Ağustos'undaki darbeye kadar içerde Şah'ın yetkilerini olabildiğince azaltmış ve petrol meselesinden dolayı ilişkilerinin bozulduğu İngiltere'nin İran'daki nüfuzunu ortadan kaldırmıştır. Nitekim en önemli iktisadi kaynaklarından olan İran petrollerini yitiren İngiltere, Şah yanlıları, Musaddık muhalifleri ve Amerika'yı Musaddık'a karşı bir darbe planına ikna etmiş ve neticesinde 19 Ağustos 1953'de Amerikan istihbarat servisi CIA'nın öncülüğünde, İran ordusunun içindeki bir grup subayın yaptığı askeri bir darbeyle Musaddık hükümeti devrilmiştir.