Muhasebe etiği eğitimi: Meslek etiği ve vergi açısından değerlendirilmesi

Doksanlardan itibaren iletişim imkanlarının artmasıyla birlikte hayatın diğer pek çok alanında olduğu gibi iş dünyasında da birçok sır ifşa olmuş ve şirketlerin itibar ve para kaybetmemek uğruna yaptıkları finansal rapor manipülasyonları ortaya saçılmıştır. Bu durum yatırımcıların, diğer paydaşların ve genel olarak toplumların etik konusunda hassasiyetlerinin artmasına sebep olmuştur. Toplumda artan bu hassasiyetlerin sonucunda gerek IFAC (Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu) gibi küresel çapta faaliyet gösteren meslek örgütleri gerekse de TÜRMOB (Serbest Muhasebeciler Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği) gibi ulusal bazda faaliyet gösteren kuruluşlar ve devletler tarafından etikle ilgili kanun, yönetmelik vb. düzenlemeler yapılmaya başlanmıştır. Bu örgütler yaptıkları düzenlemelerde bahsi geçen manipülasyonları engellemek için muhasebe etiği eğitimi verilmesinin gerekli olduğu sonucuna varmışlardır. Vergi beyannamelerini hazırlayan kişiler olmaları sebebiyle muhasebe meslek mensuplarının etik hassasiyetlere sahip olmaları vergi kaçakçılığını önlemede alınması gereken önlemlerden biri olması bakımından önem arz etmektedir. Çalışmada öncelikle; vergi kavramı tanımlanmış, vergi toplamanın amaçlarına, vergi ahlakını etkileyen etmenlere, vergi kaçırma - vergiden kaçınma kavramları ve aralarındaki farklara değinilerek vergi kaçırma ve vergiden kaçınma davranışlarının sebepleri incelenmiştir. Sonra; ahlak - etik kavramlarının tanımı yapılmış, etik teorilerine yer verilmiş, muhasebe etik kuralları, muhasebe meslek etiği eğitiminin öneminden bahsedilerek meslek etiğine ilişkin eğitim yöntemlerine değinilmiştir. Daha sonra ise; muhasebe etik eğitimi ile meslek mensubu - vergi kaçırma - vergiden kaçınma davranışlarının birbirleriyle ilişkisi incelenmiştir. Konuyla ilgili yapılan çalışmaların çok büyük bir çoğunluğunda etik eğitiminin bireylerin etik muhakemelerini güçlendirip, etik hassasiyetlerini geliştirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan literatür incelemelerinin ışığında, muhasebe etiği eğitiminin vergi kaçırma ve vergiden kaçınma davranışlarını engelleme hususunda etkili olacağı çıkarımında bulunulmuştur.