Multipl skleroz hastalarında beklenen damgalamanın yaşam kalitesi ve işlevsellik kaybı ile ilişkisinin incelenmesi

Amaç: Multiple Skleroz damgalanma beklentisi oluşturabilecek kronik bir durumdur. Beklenen damgalamanın, ruhsal ve bedensel olarak olumsuz sonuçları olabilir. MS hastalığı sinir sisteminde tutulan bölgeler itibariyle de ruhsal sağlığı etkileyebilir. Bu çalışmanın amacı MS hastalarında beklenen damgalamayı ölçmek sağlıklı kontrollerle kıyaslamak, yaşam kalitesi ve işlevsellikle ilişkisini incelemektir. Yöntem: Aralık 2021-Nisan 2022 tarihlerinde BAİBÜ Tıp Fakültesi Nöroloji polikliniğine başvuran MS tanılı çalışmaya katılmaya onam veren dahil edilme ölçütlerini karşılayan ve dışlama ölçütlerini karşılamayan 51 MS hastası ile yaş, cinsiyet ve eğitim durumu yönünden eşleştirilmiş 51 sağlıklı kontrol çalışmaya alınmıştır. Katılımcıların sosyodemografik ve tıbbı durumları ile ilgili bilgileri araştırmacı tarafından hazırlanmış sosyodemografik ve klinik veri formuyla kaydedilmiştir. Beklenen damgalama düzeyleri kronik hastalıklarda beklenen stigma ölçeği ile ölçülmüştür. Kişilerin depresyon ve anksiyete şiddetleri Hastane anksiyete depresyon ölçeği ile ölçülmüştür. Yaşam kaliteleri DSÖ'nün ölçeğinden geliştirilen Multiple Skleroz Yaşam Kalitesi -54 envanteri ile ölçülmüştür. Kişilik inançları Kişilik inanç ölçeği-kısa form ile değerlendirilmiştir (KİÖ-KF). Katılımcıların duygusal tutarlılık düzeyleri revize edilmiş duygusal tutarlılık ölçeği (R-DTÖ) ile ölçülmüştür. MS hastalarına araştırmacı tarafından Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği-(EDSS) uygulanmıştır. Çalışmaya katılan kişilere araştırmacı tarafından DSM-IV Bozuklukları İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme- Klinisyen Versiyonu (SCID-I) uygulanmıştır. Bulgular: MS hastalarında kontrollere kıyasla duygusal tutarlılık anlamlı olarak düşük beklenen damgalama anlamlı olarak yüksektir. MS hastalarında beklenen damgalama ile yaş negatif koreledir. MS hastalarında beklenen damgalama ile yaşam kalitesi arasında kontrollerde gözlenmeyen orta derecede istatistiksel anlamlı ilişki vardır. MS hastalarında Ruhsal hastalık sıklığı %56 bulunmuştur. MS hastalarının depresyon ve anksiyete puanları kontrollerden anlamlı olarak yüksektir. MS hastalarında depresyon ve yaşam kalitesi puanları kontrollerde gözlenmeyen yüksek güçte zıt yönlü bir korelasyon göstermektedir. MS hastalarında bağımlı ve borderline kişilik inançları kontrollerden anlamlı olarak yüksektir. MS hastalarında duygusal tutarlılık anksiyete ile negatif korele iken bilişsel işlevler ile pozitif koreledir. Regresyon modelinde duygusal tutarlılık damgalamayı negatif yönde yordarken; kaçıncı çocuk olduğu ve katılımcının yaşadığı çevre (köy>ilçe>il) damgalamayı pozitif yordamıştır. Sonuç: MS'li hastalarla çalışırken damgalama beklentilerinin göz önünde bulundurulması, depresyon varlığının değerlendirilmesi ve duygusal tutarlılığı güçlendirici yaklaşımların teşvik edilmesi önerilir. MS'de beklenen damgalama konusunda daha geniş ölçekli hastane dışına uzanan prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır. ANAHTAR KELİMELER: Multiple Skleroz, damgalama, stigmatizasyon, yaşam kalitesi, kişilik inançları