Multipl skleroz'lu bireylerde iki denge ölçeği'nin güvenilirlik ve geçerliliğinin araştırılması

Bu çalışma Fullerton Gelişmiş Denge Ölçeği (FGDÖ) ve Toplum Denge & Mobilite Ölçeği'nin (TD&MÖ) Multipl Skleroz'lu (MS) bireylerde güvenilirlik ve geçerliliğinin incelenmesi amacıyla yapıldı. Çalışmaya 18-55 yaş aralığında bulunan (36,48± 9,40), Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği (EDSS) 1-5,5 arasında değişen, 55 kadın ve 10 erkek toplam 65 MS'li birey dahil edildi. FGDÖ ve TD&MÖ'nün güvenilirliğini incelemek amacıyla test tekrar test güvenilirliği, gözlemci içi, gözlemciler arası güvenilirlik ve iç tutarlılık (madde toplam puan korelasyonu, Cronbach alfa kat sayısı) araştırıldı. Test tekrar test güvenilirliği incelenirken, hastalar ilk değerlendirmeleri yapıldıktan sonra 2-15 gün içerisinde ikinci kez değerlendirmeye alınarak FGDÖ ve TD&MÖ uygulandı. Gözlemci içi ve gözlemciler arası güvenilirlik incelemesinde; ilk değerlendirmesi alınan 34 hastanın FGDÖ ve TD&MÖ uygulaması video kayda alınıp farklı zamanlarda iki fizyoterapist tarafından tekrar izlenerek puanlandı. Elde edilen puanlar ile gözlemci güvenilirliği hesaplandı. FGDÖ ve TD&MÖ'nün geçerliliği, kriter geçerliliği için eş zamanlı geçerlilik incelenerek; yapı geçerliliği için hipotez testi kullanılarak hesaplandı. Geçerlilik de her iki ölçeğin, Berg Denge Ölçeği (BDÖ), EDDS, Dinamik Yürüme İndeksi (DYI), Multipl Skleroz Yaşam Kalitesi Enstrümanı-54 (MSYK-54), Zamanlı Kalk Yürü Testi (ZKYT) ile aralarında oluşan korelasyonlar incelendi. Analizler sonucunda FGDÖ ve TD&MÖ'nün test tekrar test güvenilirliğinin Intraclass Correlation Coefficient (ICC) değerinin mükemmel seviyede olduğu belirlendi (sırasıyla ICC= 0,994 ve 0,995). FGDÖ'nün gözlemci içi güvenilirliği (ICC=0,986, p<0,001) ve gözlemciler arası güvenilirliği (ICC=0,985, p<0,001) mükemmel seviyede hesaplanırken, TD&MÖ'nün gözlemci içi güvenilirliği (ICC=0,929, p<0,001) ve gözlemciler arası güvenilirliği (ICC=0,986, p<0,001) mükemmel seviyede olduğu belirlendi. FGDÖ ve TD&MÖ'nün iç tutarlılığın incelenmesi için cronbach alfa değeri hesaplanarak mükemmel seviyede ilişki tespit edildi (sırasıyla Cronbach alfa katsayısı: 0,929 ve 0,971). FGDÖ'nün BDÖ ve EDSS ile arasında mükemmel seviyede; TD&MÖ'nün BDÖ ve EDSS ile arasında mükemmel seviyede korelasyon olduğu gözlendi (sırasıyla 0,919 (p<0,001), -0,885 (p<0,001); 0,907 (p<0,001), -0,831 (p<0,001)). FGDÖ'nün birleşim geçerliliği için ZKYT (r=-0,833, p<0,001), DYI (r=0,916, p<0,001), MSYK-54 Fiziksel (r=0,458, p<0,001) ve MSYK-54 Bilişsel (r=0,297, p<0,001) ölçekleriyle değerlendirilerek ölçeğin birleşim geçerliliği olduğu belirlendi. TD&MÖ'nün birleşim geçerliliği için ZKYT (r=-0,854, p<0,001), DYI (r=0,865, p<0,001), MSYK-54 Fiziksel (r=0,482, p<0,001) ve MSYK-54 Bilişsel (r=0,315, p<0,001), ile arasındaki ilişki incelendi ve birleşim geçerliliği olduğu belirlendi. Çalışmanın sonuçlarına göre FGDÖ ve TD&MÖ'nün Multipl Sklerozlu bireylerde güvenilir ve geçerli bir ölçek olduğu kanıtlandı.