Multıple skleroz (ms) hastalarında sosyal kognisyonun video temelli gerçek yaşantıyla değerlendirilmesi: Pilot çalışma

Amaç: Multiple Skleroz (MS) santral sinir sisteminin demiyelinizan bir hastalığı olup sıklıkla genç yetişkinlik döneminde görülmektedir. MS'li bireyler sosyal kognisyon bozulmaları ve dille ilgili bazı güçlükler yaşayabilmektedirler. MS hastalarında hem sosyal kognisyon hem de dil becerilerini ortak bir paydada yer vererek ele almak ve bu becerilerde yaşanan problemlerin hastaların yaşam kalitesine olan etkisini incelemektir. Yöntem: Araştırmaya 17 MS'li birey ile kontrol grubunu oluşturan 18 sağlıklı birey olmak üzere toplam 35 katılımcı dahil edilmiştir. 35 katılımcıdan sosyodemografik bilgileri alındıktan sonra katılımcılara sırasıyla; MS grubu için; Addenbrooke Kognitif Değerlendirme Bataryası ile Kısa Form SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği, kontrol grubu için Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği, her iki gruba da Sosyal Kognisyonun Video Temelli Gerçek Yaşam Senaryosu ile Değerlendirilmesi için Geliştirilen Pilot Araç uygulanmıştır. Veri toplama formlarının doldurulması yüz yüze görüşme ile sağlanmış olup yaklaşık 45 dakika sürmüştür. Alınan veriler ses kayıt cihazı ile kaydedilmiştir. Elde edilen anlatı örnekleri çevrim yazıya dönüştürülmüş ve kullanılan içsel durum terimleri (kognitif, emosyonel, linguistik, fizyolojik) ile metaforik söylemler manuel olarak sayılmıştır. Bulgular: Araştırmadan elde edilen bulgulara göre Sağlıklı grup ile MS grubu arasında Emosyonel terim kullanımı bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Kontrol grubunun Emosyonel terim puanları, MS grubunun Emosyonel terim puanlarından anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. (Mann Whitney U test; U=63,5; Z=-2,961; p=0,003<0,01). İncelenen diğer içsel durum terimlerinde ve metaforik söylemlerde herhangi bir farklılık bulunamamıştır. Sonuç: MS hastalarının anlatılarında içsel durum terimlerinden emosyonel terimleri daha az sıklıkta kullandıkları görülmüştür. Bu bulgular, MS hastalarının tedavisinde yalnızca nörokognitif değerlendirmelere değil, aynı zamanda sosyal biliş ve dil kullanımına odaklanan kapsamlı bir değerlendirme yaklaşımına olan ihtiyacı vurgulamaktadır. Bu tür araştırmalar, MS tedavisinde daha kapsamlı ve etkili yaklaşımlar geliştirilmesine olanak tanıyacaktır. Anahtar kelimeler: Multipl skleroz, sosyal kognisyon, dil ve konuşma, yaşam kalitesi