Muş ve yöresindeki sığırlarda görülen ayak hastalıklarının prevalansı üzerine araştırmalar

1. ÖZET Bu çalışmada Muş ve yöresindeki sığırlarda görülen ayak hastalıklarının prevalansının saptanması amaçlandı. Çalışmada; ırk, yaş, cinsiyet ve canlı ağırlığı farklı olan 1638 baş sığır kullanıldı. Tarama yapılan hayvanlar sürü kayıt formlarına ayak hastalıkları ve tırnak deformiteleri saptanan hayvanlar ise hasta kayıt formlarına kaydedilerek fotoğrafları çekildi. Yapılan çalışmada yörede bulunan küçük ve büyük işletmelerdeki sığır barınaklarının hijyenik durumları, bakım ve beslenme uygulamaları kontrol edilerek eksik ve hatalı durumlar belirlendi. Saha araştırmalarında; ayak hastalıklarının %32.39'unutt kış, %40.50'inin ilkbahar, %10.60'ımn yaz ve %16.51'inin sonbahar mevsiminde görüldüğü saptandı. İncelenen hayvanlarda tırnak deformasyonları %28.97, ayak hastalıkları %13.70, tırnak deformasyonları ile ayak hastalıklarının birlikte şekillendiği olgular ise %57.33 oranında gözlendi. Araştırmalarda saptanan tırnak deformasyonlarının; %86.28'nin arka ayaklarda, % 13. 72 'sinin de ön ayaklarda oluştuğu belirlendi. Ayak hastalıklarının ise %17.10'nun ön, %82.90'ımn arka ayaklarda şekillendiği saptandı. Sığırlarda şekillenen tırnak deformasyonlarının; %3.91'inin küt tırnak, %11.93'ünün makas tırnak, %48.76'sının sivri tırnak, %9.77'sinin burulmuş (tirbişon) tırnak, %19.15'inin yayvan geniş ve dolgun tırnak ve %6.49'unun ise ayrık tırnak olduğu saptandı.İncelemeler sonucunda ayak hastalıklarının; %7.46'sını interdigital dermatitis, %7.02'sini Eresio ungulae, %6.58'ini Ökçe absesi, %7.89'unu Înterdigital hiperplazı, %11.40'ını interdigital flegmon, %7.02'sininPododermatitis aseptiça diffuza, %4.83'nü Pododermatitis circumscripta, % 7.89'unu Pododermatitis septica, %9.65'ini Tırnak çatlağı, %2.19'unu Koroner flegmon, % 12.28'ini Ökçe ve taban eziği, %2.19'unu Yan duvar ulkusu, %4.83'ünü Digital dermatitis ve %8.77'sinin ise Beyaz çizgi hastalığı olduğu görüldü. Sonuç olarak 2Ö02-2003 yılları arasında Muş ve yöresindeki ayak hastalıklarının yıllık prevalansı %14.16 olarak saptanmıştır. Yapılan bu çalışma sonucunda saptanan bulguların ve elde edilen istatistiksel Verilerin bölge hayvancılığının ilerlemesine ve gelişmesine katkıda bulunacağı kanısına varıldı.