Musalı (Mersin) bölgesindeki azurit ve malahit minerallerinin gemolojik incelenmesi ve süstaşı olarak değerlendirilmesi

Mersin ilinin kuzey batısın da yer alan Musalı köyü civarında gözlemlenen malahit ve azurit mineralleri Üst Kretase'de tektonik olarak bölgeye yerleşen Mersin ofiyoliti içerisinde yer almaktadır. Mersin ofiyolitinin çoğunluğunu serpantinize olmuş büyük harzburjit dilimleri ve bunları kesen toleyitik diyabaz daykları ile yer yer dünit, harzburjit, orto piroksenit bantları oluşturur. Bölgedeki ofiyolitik birimlerde krom cevheri işleten ocaklar olduğu saptanmış, fakat bakır cevherleşmeleri ile ilgili bir çalışmaya rastlanmamıştır. Ancak malahit ve azuritlerin varlığı bölgede bakır cevherleşmelerinin de olabileceğini göstermektedir. Bölge de yapılan arazi çalışmaları sırasında çatlak ve gözenek boşluklarında oluşan malahit ve azuritler bir arada çoğunlukla kayaçların yüzeyinde sıvama şeklinde olduğu gözlemlenmiştir. Mavi renkli bakır karbonat minerali olan azurit (Cu3 (CO3)2 (OH) 2) ve psödomorfu olan malahit (Cu2 (CO3) (OH)2) genellikle bakır yataklarının üzerindeki oksitleyici bölgede sığ derinliklerde oluşurlar. Biraz asidik olan ve bakır içeren sular, kayadaki çatlaklar ve gözenek boşluklarından aşağıya doğru süzülürken karbonat minerallerinin çökelmesine izin veren jeokimyasal bir ortamla karşılaştığında ikincil mineral olarak azurit ve malakit mineralleri oluşur. Azurit genelde malahite dönüştüğü için aynı ortamda birlikte bulunurlar, bu nedenle tez içerisinde bu ikili bakır minerali azurmalahit olarak adlandırılmıştır. Çalışma alanından alınan azurmalahit ve yan kayaçları üzerinde parlak-ince kesit incelemeleri, XRD, XRF, ICP-MS analizleri yapılmıştır. Parlak-ince kesit incelemeleri ve XRD sonuçlarına göre alınan örneklerde pirit, kalkopirit, azurit, malahit, piroksen ve amfibol minerallerine rastlanmıştır. XRF analizlerinde Al2O3, CaO, Cu, Fe2O3, S ve SiO2 değerlerinin yüksek olduğu gözlenmiştir. ICP-MS sonuçlarına göre Cu, V, Cr, Sr Ni, Co ppm değerinin yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bölgedeki azurmalahitlerin mineralojik-gemolojik olarak incelenmesi ve süstaşı olarak kullanılabilirliğini içeren bu çalışma Mersin Üniversitesi BAP birimi (proje no: 2021-1-TP2-4291) tarafından desteklenmiştir.