Mushaf imlâsına irfânî yaklaşım: Merrâkuşî'nin "Ünvanü'd-delil min mersûmî hatti't-tenzil" örneği

Yüce Kitabımız Kur'ân-ı Kerim Hz. Peygamber hayatta iken yazıya geçirilmiş, Hz. Ebu Bekir zamanında derlenmiş, mushaf formunda yazım ve istinsahı ise Hz. Osman döneminde gerçekleştirilmiştir. Yapılan istinsah faaliyeti sayesinde bir taraftan ümmet arasında birlik sağlanırken, diğer taraftan Hz. Peygamber'e dayandırılan kıraat farklılıkları bu mushaflarda koruma altına alınmıştır. Ancak anılan mushaflarda mana açısından herhangi bir zıddiyet ve tahrifata yol açmayan bazı imlâ farklılıkları olabilmiştir. Resmu'l-Mushaf'a mahsus olan söz konusu farklılıkların nedenlerine yönelik ilk dönemlerde bir tartışma gündeme gelmezken, hicrî II. asırdan itibaren imlâ sisteminin gelişmesiyle bu noktada bazı görüşler dile getirilmiştir. Şöyle ki o dönem Arap dilinin yazı karakterinin mushaf na yansıması, dilsel mülahazalar ve kıraat tercihlerini belirtmek gibi gerekçelerle mesele izah edilmeye çalışılmıştır. Mushaf imlasının ilâhi olduğu tezine dayanan ve söz konusu farklılıkların arkasında bâtınî bir mananın bulunduğunu söyleyen âlimler dahi olabilmiştir ki "İbnu'l-Bennâ" veya "Merrâkuşî" nisbeleriyle bilinen Ebu'l-Abbas Ahmed b. Muhammed b. Osman el-'Adedî el-Ezdî bu görüşün bayraktarlığını yapan kişidir. Merrâkuşî'nin mushaf nı tasavvufî ve felsefî bir sentezle yorumlayarak irfânî perspektifle kaleme aldığı "Unvânü'd-delîl min mersûm-i hatti't-tenzîl" isimli eseri tezimize konu olmuştur.