Müslüman Kardeşlerde söylem eylem ilişkisi Hasan el-Benna dönemi

1928 yılında kurulan Müslüman Kardeşler Cemaati Mısır'ın en köklü cemaatidir. Bu cemaatle ilgili dünyada birçok akademik çalışma yapılmasına rağmen Türkiye'de yeterince akademik çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmalardan bazıları cemaat içi eylemsel farklılıklara yer vermişse de, tezimizde ele aldığımız cemaat içi fikirsel ayrılıkların tamamına değinmemesinin yanı sıra, bu ihtilafları kimi zaman tarafgir bir uslupla ele alarak cemaatin bir kesiminin radikalleşmesine neden olan unsurlar göz ardı edilmiştir. Bu tezde, dönemindeki liberal ve klasik selefi cemaatlerden Modern Selefi çizgisiyle ayrışan Müslüman Kardeşler Cemaati'nin kurucusu Hasan el-Benna'nın dönemi incelenmiştir. Onun bu çizgisinin hükümetlerle ve sarayla kurduğu güven ilişkisine olan etkisine ve cemaatini Mısır toplumunda zirveye taşımasındaki rolüne değinilmiştir. Ardından, Benna'nın söyleminde radikal eyleminde ılımlı bir yol izlemesinin üyelerin kopuşlarıyla olan ilişkisi sorgulanarak ihtilafların temeline inilmiştir. Diğer yandan, Neo Selefilik olarak adlandırdığımız Benna'nın ılımlı duruşunun cemaatin radikal kesiminin silahlı yapılanmasına olan etkisine değinilerek, Ilımlı İslam ve Siyasi İslam'ın bu dönemde ayrışmasına neden olan sebep ve saikler ortaya çıkarılmıştır. Tezin ilk bölümünde Benna'nın yetiştiği siyasi ve fikri ortam ele alınırken, Cemaat'in o dönemde Mısır'da bulunan İslami guruplardan hangi yönleriyle farklılık gösterdiğine değinilmiştir. İkinci bölümde Cemaat'in idari yapısına, kültürel faaliyetlerine, üye yapısına ve başarısının altında yatan etkenlere değinildikten sonra Cemaat'in işleyişi ile ilgili ihtilaflara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ele alınan fikri ihtilaflardan 7 husus üzerinde yoğunlaşılmıştır. Yöneticinin özellikleri, devletçilik ve ümmetçilik arasındaki dengenin nasıl kurulacağı, laiklik ve İslam hukuku arasındaki dengenin nasıl sağlanacağı, Benna'nın hükümetlere olan yakınlığı, el-Velâ ve'l-berâ, cihad hususu ve Benna'nın tekfir bildirisinin Cemaat'e olan etkileri. Bu tezde Müslüman Kardeşler Cemaati'nin içinde yaşanan doktriner krizlerin çıkış noktasını teşhis ederek, günümüzde İslam dünyasının içinde bulunduğu buhranı ve bu buhranın yaşayan hücresi haline gelen tekfirci gurupların ortaya çıkış nedenlerini anlamamıza yardımcı olacağı düşüncesi ve temennisi içindeyiz. Anahtar Kelimeler: Müslüman Kardeşler, Hasan el-Benna, Neo Selefilik, Cemaat içi İhtilaflar, Doktriner Kriz, Siyasi İslam, Ilımlı İslam