Musul vilâyeti Mardin kazası 3739 nolu Müslim Defterinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Bu çalışmada, Mardin'in tarihî gelişimi ve toplumsal yapısı incelenmektedir. Araştırmanın birinci bölümünde, Mardin adının kökeni ve coğrafyası üzerinde durulmuş, şehrin Osmanlı öncesi ve sonrası tarihi ele alınmıştır. İkinci bölümde, Mardin'e ait bir defterin özellikleri ve içeriği analiz edilmiştir. Bu bölümde, defterde yer alan isimler, lakaplar, unvanlar, mahalleler ve nüfus bilgileri gibi konular ele alınmış; meslekler ve uğraşlar ile şehir sakinlerinin fiziksel görünümleri hakkında bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde ise defterin transkribi sunulmuştur. Bu transkript, Mardin'in tarihî ve sosyal yapısının daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunmak amacıyla hazırlanmıştır. Bunun yanında tarihî belgeler aracılığıyla Mardin'in geçmişine ışık tutmak ve şehirdeki toplumsal dinamikleri anlamaktır. Mardin'in zengin kültürel dokusu ve tarihî mirası, bu araştırma kapsamında detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Sonuç olarak, Mardin'in tarihî süreçleri ve toplumsal yapısı hakkında kapsamlı bilgiler sunan bu çalışma, şehirdeki Müslüman nüfusun Mardin'deki tarihî, kültürel ve sosyo-ekonomik açıdan etkilerini ortaya çıkarma amacını taşımaktadır. Çalışmamızı oluştururken detaylı bir literatür taraması yapılıp Başbakanlık Osmanlı Arşivleri'nde yer alan 3739 nolu Mardin Müslim Nüfus Defteri'nin çözümlemesi yapılmıştır. Bunun yanında çeşitli kitap, dergi, makale, tez ve sempozyum bildirilerinden yararlanılmıştır. Anahtar Sözcükler: Mardin, Nüfus, Merkezileşme, Meslek, Sosyal Yapı