Müzik öğretmeni adaylarının almış olduğu eğitimin niteliğinin öğrenme çıktılarına etkisinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Öğretmenliği Ana Bilim Dalı Lisans Programında öğrenim gören 4. sınıf müzik öğretmeni adaylarının aldıkları eğitimin niteliğine yönelik "Memnuniyet Düzeyleri"ni ve aldıkları müzik eğitimiyle ilgili sahip olmaları gereken "Öğrenme Çıktıları"nı geliştirilen ölçeklerle saptayarak, memnuniyet düzeylerinin öğrenme çıktılarına etkisini yapısal eşitlik modeli (YEM) ile ortaya koymaktır. Bu araştırmada açıklayıcı araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, araştırmanın örneklem grubunda belirlenen üniversitelerin Müzik Öğretmenliği ABD' nın son sınıflarında öğrenim gören öğretmen adayları oluşturmaktadır. Çalışma grubu, verilerin toplanması amacıyla geliştirilen ölçeklerin uygulanma süreci bakımından iki ana gruba ayrılmıştır. İlk grupta yer alan çalışma grubunu, 2017-2018 eğitim-öğretim yılının bahar döneminde Müzik Öğretmenliği ABD' nın son sınıflarında öğrenim gören 133 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Bu grupta yer alan öğrencilere geliştirilen "Memnuniyet Düzeyi Ölçeği" ve "Öğrenme Çıktıları Ölçeği" nin geçerlik-güvenirlik çalışmaları ve pilot uygulamaları yapılarak ölçekler son uygulama için kullanıma hazır hale getirilmiştir. Çalışmanın ikinci grubunu ise, son uygulama için hazır hale getirilen ölçeklerin uygulandığı 2018-2019 eğitim-öğretim yılının güz döneminde toplamda 11 üniversitenin Müzik Öğretmenliği ABD' nın son sınıflarında öğrenim gören 309 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Ölçeklerden toplanan ön uygulama verileri doğrultusunda verilerin analizi; tanımlayıcı istatistikler frekans, yüzde, ortalama, standart sapma değerleri ile sunulmuştur. Memnuniyet düzeyini belirlemeye yönelik geliştirilen ölçek dört alt boyuttan oluşmaktadır. Bunlar; akademik personel ve danışmanlık, eğitim öğretim, yönetim ve organizasyon, fiziksel şartlar boyutlarıdır. Öğrenme çıktıları düzeyini belirlemeye yönelik geliştirilen ölçek üç alt boyuttan oluşmaktadır. Bunlar; bilgi beceri ve yetkinlik boyutlarıdır. Verilerin analizinde, araştırmaya katılan müzik öğretmeni adaylarının, memnuniyet düzeyleri ve öğrenme çıktılarına ilişkin düşüncelerini ortaya koyan istatistikler ile memnuniyet düzeylerinin öğrenme çıktıları düzeyleri üzerindeki etkiyi ortaya koymak ve modellerin uyumunu değerlendirmek amacıyla YEM kullanılmıştır. Bu genel amaç doğrultusunda, araştırmanın birinci alt problemine yönelik elde edilen verilerden müzik öğretmeni adaylarının memnuniyet düzeylerine ilişkin görüşlerini ortaya koyan istatistik sonuçlarına göre; "Akademik Personel ve Danışmanlık" boyutundaki memnuniyetleri orta düzeydedir (X=2,73), "Eğitim Öğretim" boyutundaki memnuniyetleri orta düzeyin altındadır (X=2,56), "Yönetim Ve Organizasyon" boyutundaki memnuniyetleri orta düzeyin altındadır (X=2,33), "Fiziksel Şartlar" boyutundaki memnuniyetleri orta düzeyin altındadır (X=2,32). Araştırmanın ikinci alt problemine yönelik elde edilen verilerden müzik öğretmeni adaylarının öğrenme çıktılarına ilişkin görüşlerini ortaya koyan istatistik sonuçlarına göre; "bilgi" boyutundaki öğrenme çıktıları düzeyleri orta düzeydedir (X=3,15), "beceri" boyutundaki öğrenme çıktıları orta düzeydedir (X=3,18), "yetkinlik" boyutundaki öğrenme çıktıları orta düzeydedir (X=3,18). Araştırmanın üçüncü alt problemi için tasarlanan yapısal modellere ilişkin elde edilen sonuçlara göre; ilk olarak oluşturulan modeller içerisinde tanımlanan bütün ölçme modellerinin araştırmanın verileri tarafından doğrulanıp doğrulanmadığı test edilmiş ve sonuç olarak toplamda 12 modelden yedisinin kabul edilebilir model olduğu saptanmıştır. Beş modelin ise kabul edilebilir uygunluk düzeyinde olmadığı tespit edilmiştir. Bu sebeple, mevcut haliyle kabul edilebilir uygunluk düzeyinde olmayan bazı modellerin revize edilmesine karar verilmiştir. Revize işlemi gerçekleştirilirken ilgili yazılım programının önermeleri ve alanyazın araştırmaları dikkate alınmıştır. Bu önermeler doğrultusunda modellere yeni bir yol eklenerek revize edilen modeller denenmiştir. Bu eklenen yeni yol sayesinde bazı uygun olmayan modellerin uyum iyiliği istatistik değerleri kabul edilebilir düzeye gelmiştir. YEM analizleri sonucunda önerilen uyumlu modellerden akademik personel ve eğitim öğretim memnuniyet düzeyi değişkenlerinin bilgi düzeyi aracı değişkeni üzerinden öğrencilerin beceri düzeylerini birlikte ne düzeyde etkiledikleri/açıkladıklarına yönelik 1. model %72, yönetim ve organizasyon ile fiziksel şartlar değişkenlerinin bilgi düzeyi aracı değişkeni üzerinden öğrencilerin beceri düzeylerini birlikte ne düzeyde etkiledikleri/açıkladıklarına yönelik 3.1'inci model %73, akademik personel ve danışmanlık değişkeninin hem doğrudan öğrencilerin beceri düzeyi değişkenine hem de eğitim öğretim ve bilgi düzeyi aracı değişkenleri üzerinden beceri düzeylerini etkiledikleri/açıkladıklarına yönelik 7. model %72 oranlarında öğrenme çıktılarının beceri boyutu kazanımının toplam varyansını istatistiksel olarak anlamlı derecede etkileyen/açıklayan modeller olarak gözlenmiştir. Öğrenme çıktılarının yetkinlik değişkenini etkileyen/açıklayan uyumlu modellerden eğitim öğretim değişkeninin yetkinlik boyutu değişkenini doğrudan ve ayrıca akademik personel ve eğitim öğretim değişkenlerinin bilgi düzeyi aracı değişkeni üzerinden öğrencilerin yetkinlik düzeylerini birlikte etkiledikleri/açıkladıklarına yönelik 2.1'inci model %63, yönetim ve organizasyon değişkeninin yetkinlik boyutu değişkenini doğrudan ve ayrıca yönetim ve organizasyon ile fiziksel şartlar değişkenlerinin bilgi düzeyi aracı değişkeni üzerinden öğrencilerin yetkinlik düzeylerini birlikte etkiledikleri/açıkladıklarına yönelik 4.1'inci model %64, akademik personel ve danışmanlık değişkeninin hem doğrudan öğrencilerin yetkinlik düzeyi değişkenine hem de eğitim öğretim ve bilgi düzeyi aracı değişkenleri üzerinden yetkinlik düzeylerini etkiledikleri/açıkladıklarına yönelik 8. model ise %63 oranlarında öğrenme çıktılarının yetkinlik boyutu kazanımının toplam varyansını istatistiksel olarak anlamlı derecede etkileyen/açıklayan modeller olarak gözlenmiştir. Son model olan model 9'da ise en genel hipotezimiz olan "Müzik Öğretmeni adaylarının aldıkları eğitimin niteliğini belirleyen TKY kriterlerine göre ele alınan (akademik personel ve danışmanlık, eğitim-öğretim, yönetim ve organizasyon, fiziksel şartlar) "Memnuniyet Düzeyleri" Müzik Öğretmeni adaylarının "Öğrenme Çıktıları" (bilgi, beceri yetkinlik)" üzerinde pozitif etki yaratmaktadır hipotezi doğrulanmaktadır. Yapılan analiz sonucu, regresyon katsayısı 0,215 çıkmıştır. Sonuç olarak bu çalışmada önerilen yapısal modeller test edilmiş, kabul edilir uygunluk değerine sahip modellerin yanında kabul edilir uygunluk değerlerine sahip olmayan yapısal modellere de yer verilmiştir. Bunun amacı, müzik öğretmeni adaylarının aldıkları eğitimin niteliği artırılırken, eğitim süreçlerinde sahip olmaları gereken öğrenme çıktılarının bilgi, beceri ve yetkinliklerin kazandırılması noktasında bu çıktılara etki eden memnuniyet düzeyi değişkenlerinin hangi yollarla öğrenme çıktılarına etki ederek istatistiksel olarak uygun etki yaratıp yaratmadığını kuramsal olarak ortaya koymaktır. Müzik Öğretmeni adaylarının aldıkları eğitimin niteliğinin artırılarak memnuniyet düzeylerinde de artış sağlanacağı ve bu yolla eğitim öğretim sürecinin girdi ve çıktılarına öğrenme çıktıları açısından olumlu katkılar sağlanacağı düşünülmektedir. Bu açıdan MÖABD'larında verilen eğitimin kalitesini bu araştırma için geliştirilen "Memnuniyet Düzeyi" vb. gibi ölçeklerle tespit edip geliştirmeye yönelik adımlar atılarak yine tezimiz için geliştirilen "Öğrenme Çıktıları" vb. gibi ölçeklerle Müzik Öğretmeni adaylarının eğitim öğretim süreçlerinde sahip oldukları ve ileride olmaları gereken çıktıların daha yüksek düzeyde kazanılması noktasında TKY uygulamaları yaklaşımının dikkate alınması önerilmektedir. Çalışma sadece 4. sınıf müzik öğretmeni adaylarından memnuniyet düzeylerine ve öğrenme çıktılarına yönelik toplanan veriler ile gerçekleştirilmiştir. Öğretmen adaylarının eğitim gördükleri kurumlarda hizmet aldığı "Memnuniyet Düzeyi" ölçeği boyutları açısından bölümlerin taşıdığı farklılıklar ve bu farklılıkların "Öğrenme Çıktıları" boyutlarında yine bölüm bazında ne gibi etkilerinin bulunduğunun araştırılması da farklı veriler toplanarak karşılaştırmalı analizlerin yapılması ile ve değişkenler arası etkilerin daha iyi anlaşılması açısından katkı sağlayabilir. Anahtar Kelimeler: Müzik Öğretmenliği, Memnuniyet Düzeyi, Öğrenme Çıktıları, Yapısal Eşitlik Modeli