Türkiye'de siyasal İslam miti

Bu çalışma, Türk siyasi tarihini, "siyasal İslam" diye tabir edilen olgunun oluşum ve gelişimini merkezine alarak araştırmaktadır. Modern Türk siyasetinde bu oluşumun önünü açan ve destekleyen faktörleri yakından irdeleyerek, "siyasal İslam'ın" günümüz literatüründeki kabul görmüş ve yerleşik temsiline meydan okumaktadır. Standart literatür merkez ve çevre arasında bir çatışmayı öne sürer, ve siyasal İslam'ı inançlı yerli unsurların batılılaşmış suni unsurlara karşı toplumsal bir hareketi olarak görür. Yerleşik literatürü temsil eden bu bakış, siyasal Islam'ı meşru ve kaçınılmaz kültürel bir ikilemin sonucu olarak ifade eder. Bu tez çalışması, esasen oldukça karmaşık olan bu olguya alternatif ve doğru bir yaklaşım getirmeyi amaçlamaktadır. Bu tezin öne sürdüğü yaklaşım, sanılanın aksine "siyasal İslam" ın özünde inanç odaklı ve inançla süregelen bir olgu olmadığı, ve yeni bir toplumsal hareketi temsil etmediği, fakat seküler devlet unsurlarının uyguladıkları karar ve politikaların bir yan unsuru ve konjektürel olarak ortaya çıktığıdır. Temel olarak, rekabetçi siyasette avantaj ve kazanç elde etme çabaları sonucu, sosyal-ekonomik ve kültürel fırsatlarından mahrum bırakılan kırsal nüfus içerisinde ortaya çıkan, bir kalkınma başarısızlığının semptomudur. Bu çalışma, kabul görmüş ahlaki ve etik argumanlardan ve modernizasyon karşıtı yaklaşımlardan ayrılarak, "siyasal İslam'ı" sosyal-ekonomik ve kültürel kalkınma penceresinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu açıdan bakıldığında, siyasal İslam'ı anlamak için gerçek tarihsel bağlamı ve siyasal İslamcıların amaç ve söylemlerini anlamanın önemine vurgu yapmaktadır. Bu çalışma siyasal İslam'ın Türkiye'deki oluşum ve gelişimini, farklı zamanlarda uygulamaya konmuş çeşitli seküler politika ve kararlara bağlamaktadır. Örneğin, çok partili yaşantıya geçişi takiben, farklı dönemlerde değişen tehdit algısına karşı alınan toplumsal ve siyasi önlemler, siyasal İslam için verimli bir zemin oluşturmuş ve laiklik karşıtı söylemiyle Türk siyasetinde kendine bir yer bulabilmiştir. Siyasi partiler arasındaki oy kapma rekabeti, "komünist tehlike" algısı, ve globalleşmenin finansal ve kültürel alandaki etkileri dinin bir enstrüman haline geldiği ve siyasallaştığı bu süreçte belirleyici bir rol oynamıştır. Bu süreci incelerken, "siyasal İslam'ı" demokrasiye geçiş için bir araç olarak gören günümüz literatürüde burada sorgulanacaktır.