Naif MS ve RRMS hastalarında serum ISTHMIN-1 seviyelerinin araştırılması

Multipl Skleroz (MS), merkezi sinir sisteminin en sık görülen kronik inflamatuar demiyelinizan hastalığıdır. Patogenezinde T ve B lenfositler, sitokinler, kemokinler ve kan-beyin bariyerinin bozulması rol oynamaktadır. Hastalığın erken tanısı ve aktivite takibinde kullanılabilecek biyobelirteçlere ihtiyaç devam etmektedir. Son yıllarda immün modülasyon, inflamasyon ve anjiyogenezde rol oynadığı bildirilen İsthmin-1 (ISM1) adlı glikoprotein, otoimmün hastalıklarla ilişkilendirilmiş olup MS patogenezindeki yeri belirsizdir. Bu çalışmada, MS hastalarında serum ISM1 düzeylerinin araştırılması, hastalık evreleriyle ilişkisi ve tanısal performansının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya 56 relapsing-remitting MS (RRMS), 56 yeni tanı MS ve 57 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 169 birey dahil edilmiştir. Serum ISM1 düzeyleri ELISA yöntemiyle ölçülmüştür. Demografik veriler, EDSS skorları, IgG indeksi, BOS oligoklonal bant (OKB) varlığı ve klinik özellikler (optik nörit, beyin sapı tutulumu, spinal tutulum) kayıt edilmiştir. Gruplar Kruskal–Wallis testi ile karşılaştırılmış, post-hoc analizler grup farklılıklarını incelemek için yapılmıştır. ROC (Receiver Operating Characteristic) analizi ile ISM1'in tanısal performansı değerlendirilmiştir. Gruplar arasında yaş ve cinsiyet açısından fark bulunmamıştır. Serum ISM1 düzeyleri açısından üç grup arasında anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0.001). Post-hoc analizlerde, kontrol grubunun hem RRMS hem de yeni tanı MS gruplarından anlamlı şekilde farklı olduğu, ancak RRMS ile yeni tanı MS grupları arasında anlamlı fark bulunmadığı gösterilmiştir (p=0.229). ISM1 düzeyleri RRMS grubunda en yüksek, yeni tanı MS grubunda daha düşük, kontrol grubunda en düşük düzeyde bulunmuştur. ROC analizi sonucunda, serum ISM1 düzeylerinin MS tanısındaki ayırt edici gücü orta düzeyde olup AUC=0.698 (%95 GA: 0.60–0.79), cut-off ≈11.07, sensitivite %74 ve spesifisite %58 olarak hesaplanmıştır. Klinik veriler incelendiğinde, EDSS ve IgG indeksi açısından RRMS ve yeni tanı MS grupları arasında fark bulunmamıştır. Ancak yeni tanı grubunda OKB bant pozitifliği anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (%69.6 vs %21.4, p<0.001). RRMS grubunda ise optik nörit (%64.3 vs %30.4, p<0.001) ve spinal tutulum (%87.5 vs %71.4, p=0.03) daha sık saptanmıştır. ISM1 düzeyleri ile EDSS, IgG indeksi, yaş, cinsiyet, optik nörit, spinal tutulum, beyin sapı tutulumu ve OKB bant varlığı ve band sayısı arasında korelasyon bulunmamıştır. Bu çalışma, serum ISM1 düzeylerinin MS hastalarında kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede yüksek olduğunu göstermiştir. ISM1 artışının hastalık modifiye edici ilaç kullanımından bağımsız olduğu ve hastalığın evresinden çok MS varlığı ile ilişkili olduğu görülmüştür. ROC analizi ISM1'in tek başına tanı koydurucu olmadığını, ancak klinik ve laboratuvar bulgularla birlikte kullanılabilecek tamamlayıcı bir biyobelirteç olabileceğini göstermektedir. RA hastalarında yapılan çalışmalarla kıyaslandığında ISM1'in farklı otoimmün hastalıklarda zıt yönde değişiklik gösterebildiği anlaşılmıştır. Bu bulgular, ISM1'in MS patogenezinde rol alabileceğini, ancak daha geniş, çok merkezli ve uzunlamasına çalışmalarla doğrulanması gerektiğini ortaya koymaktadır