Bridging when and for whom: Gesture processing during language comprehension

Konuşmacılar, iletişim esnasında sözlü dillerine eşlik eden ve somut nesne niteliklerini, olayları, hareketleri temsil eden ikonik el jestleri kullanırlar. Hem konuşmacılar hem de dinleyiciler iletişim ve düşünme esnasında bu ikonik el jestlerinden yararlanırlar. Bununla birlikte, jestlerin yararlı etkileri, bireyler ve durumlar arasında farklılıklar gösterir. Bu tezde, (1) bireylerin bilişsel eğilimleri ile (2) sözlü dil ve sözlü dile eşlik eden jest arasındaki anlamsal örtüşmenin, dinleyicilerin el jestlerini işlemlemesinde nasıl ve ne ölçüde farklılıklara yol açtığı araştırılmıştır. Bölüm 2'de, bilişsel yeteneklerdeki bireysel farklılıkların jest kullanma ve jest işlemleme ile nasıl ilişkili olduğuna dair mevcut kanıtları gözden geçirdim. Bu bölümde, (1) jest üretimi: konuşmacıların jestleri ne sıklıkla kullandığı ve iletişim ile düşünme sırasında jestleri kullanmaktan ne derece istifade ettiği ile (2) jest işleme-anlama: dinleyicilerin, konuşmacıların kullandığı jestleri nasıl ve ne derece işlemlediği, anladığı, dikkat ettiği ile iletişim ve öğrenme esnasında bu jestleri görmekten ne derece istifade ettiği ile ilişkili kişisel farklılıklar derlenmiştir. Bu inceleme, yaşam boyu perspektifi (çocukluktan yetişkinliğe ve sağlıklı yaşlanmaya kadar) alarak ve jest üretimi ile jest işleme alanlarını birleştirerek alanın mevcut durumuna ilişkin ayrıntılı bir değerlendirme sağlamıştır. Bu bölümde, konuşmacıların hem iletişim hem de düşünme esnasında el jestlerini, düşük bilişsel yetilerini telafi edici bir araç olarak kullanabilecekleri önerilmiştir. Bölüm 2'deki derleme, özellikle jest işleme alanındaki kişisel farklılıklar üzerine çok az araştırma olduğunu ve farklı bilişsel yeteneklerdeki bireysel farklılıkların, dinleyicilerin jestlere olan dikkat ve işlemlemesini nasıl etkilediğinin bilinmediğini ortaya koymuştur. Buna dayanarak Bölüm 3'de, görsel-uzamsal ve sözel yeteneklerdeki bireysel farklılıkların eş zamanlı iletilen ve birbirinden uyumsuz anlamsal bilgiler içeren sözlü dil ve jesti anlamadaki etkisini araştırdım (Kelly, Özyürek ve Maris, 2010). Sonuçlar, alan yazındaki öncel bulguları farklı bir dilde (Türkçe'de) tekrarlanmış ve sözlü dil ile jestin dil anlama esnasında birbirlerini karşılıklı olarak etkilediğini göstermiştir. Daha da önemlisi, bu araştırma, bunun monolitik bir süreç olmadığını ve bireyler arasında farklılık olabileceğini göstermiştir. Sonuçlar, daha yüksek görsel-uzamsal yeteneklere sahip dinleyicilerin jestleri işlemede, daha yüksek sözel yeteneklere sahip kişilerin ise sözlü dili işlemede daha iyi olduğunu gösterdi. Bu bulgular, görsel-uzamsal bilişsel kaynakların, jestler yoluyla iletilen görsel anlamsal bilgiyi işlemek için kritik öneme sahip olduğunu göstermektedir. Bölüm 4'de, davranışsal metodolojiye ek olarak göz izleme metodolojisi de kullanılmış ve sözlü dil ile sözlü dile eşlik eden jestler arasındaki anlamsal örtüşmenin, dinleyicilerin el jestlerine olan görsel dikkatini nasıl ve ne ölçüde etkilediği araştırılmıştır. Daha detaylı olarak, bu bölümde, (1) dinleyicilerin, sözlü dili tamamlayıcı bilgiler ifade eden jestlere (örneğin, "burada" deyip sağ tarafı gösteren bir jest yapmak), sözlü dil ile aynı anlama gelen bilgiler ifade eden jestlere (örneğin, "sağ" deyip sağ tarafı gösteren bir jest yapmak) oranla daha fazla görsel dikkat gösterip göstermediğini ve (2) jestlere gösterilen direkt görsel dikkatteki bireysel farklılıkların, dil anlama esnasında jestlerin pekiştirici rolü ile nasıl ve ne ölçüde ilgili olduğu araştırılmıştır. Sonuçlar, dinleyicilerin, sözlü dili tamamlayan el jestlerine daha fazla direkt görsel dikkat gösterdiğini; ancak, jestlere yönelik doğrudan görsel dikkatin jest anlama ile ilgili olmadığını göstermiştir. Genel olarak, bu tezde, (1) görsel-uzamsal bilişsel kaynaklardaki bireysel farklılıkların ve (2) el jestlerinin sözlü dile göreli iletişimsel değerinin, dinleyicilerin jestlere olan dikkat ve işlemlemesinde farklılıklara yol açtığını gösterdim. Bu tez, alan yazında sıkça vurgulanan jestlerin faydalı etkilerinin monolitik olmadığını ve bireyler ile durumlar arasında değişkenlik gösterebileceğini göstererek güncel literatüre katkıda bulunmaktadır. İleriki çalışmalar, jestlerin pekiştirici etkisinin ne zaman, neden ve kimler için olduğunu anlamak için, bu süreçte farklılık yaratabilecek pek çok faktörü dikkate almalıdır.