Nedîm Divânı'nda mekân unsurları

Klasik Türk şiiri inceleme geleneği tahlil metoduyla birlikte gelişerek devamı sağlanmıştır. Özellikle XIX. yüzyılda divan şiirine giren bu metodlar zamanla değiştirilerek kullanılmıştır. Bunlar dışında Batı'daki edebiyat araştırmalarında kullanılan metodlar da kullanılmıştır. Tahlil ve şerh geleneğinin bu yüzyıldan sonra gelişerek yoğun bir biçimde kullanıldığı söylenebilir. Yapılan çalışmanın amacı divan şiirinde var olan mekânsal tasvirlerin nasıl kullanıldıklarını incelemektir. Şüphesiz klasik Türk şiirinde anlam dünyasının büyük çoğunluğunu -hatta denebilir ki şairlerinin divanlarına bakıldığında tamamını- mekân unsurlarının oluşturduğu görülmektedir. Yaptığımız çalışmada amaç Nedîm divanında mekân unsurlarının neler olduğunu tespit etmektir. Divan incelenirken öncelikle şair ve yaşadığı dönem hakkında bilgiler verilmiş, ardından mekân kavramı üzerinde durulmuştur. Daha sonra mekânlar bir sınıflandırmaya tabi tutulmuştur. Sınıflandırma yapılırken aynı zamanda mekân unsurlarının açıkça verildiği beyitler değerlendirmeye alınmıştır. Ancak sınıflandırma yapılırken bazı farklılıklar doğduğu için başlıklandırmada birtakım düzenlemelere gidilmiştir. Kavramlar doğrudan değil de dolaylı olarak bir mekân algısı oluşturduğu için bunlar Dolaylı Anlatılan Mekânlar adlı bir başlık açılarak burada verilmiştir. Ayrıca isimsel olarak kullanılan yerler o isim başlığı altında verilmiştir. Bellirli bir adı olan mekân isimleri ise kendi sınıfında değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Mekân, mekân algısı, 18. Yüzyıl, Lâle Devri, Nedîm Divânı'nda mekân unsurları