Nehcü'l-Belâga'nın Alevî yazılı kaynaklarından buyruklar üzerindeki etkisi

Tarihî sürece baktığımızda hiçbir dinî düşünce ve yapı ilk ortaya çıktığı şekliyle varlığını devam ettirememiştir. Buna Alevîlik inancı da dâhildir. Bu yapıdaki değişimleri takip edebilmenin yollarından birisi de ilgili dinî yapının ürettiği metinlerin bilimsel yöntemlerle izlenmesidir. Bu sebeple ilgili dinî yapının bilinebilmesi için tarihsel arka planının ve metinlerinde kullanılan kavramların iyi etüt edilmesi gerekmektedir. Nehcü'l-belâga'da geçen bazı temel İslâm Mezhepler Tarihi'ne ait kavramların izlerinin ne ölçüde Buyruklar'da yer aldığının tespiti Buyrukların ve Alevîliğin tarihsel ve inançsal yapısının ve kökeninin anlaşılmasını daha da kolaylaştıracaktır. Tezimiz iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Nehcü'l-belâga ve Buyruklar hakkında genel bilgiler verilmiştir. Bunun yanında ilk bölümde Nehcü'l-belâga'nın Hz. Ali'ye aidiyeti ve müellifi konusunda İslâm âlimleri arasında yaşanan tartışmalar ile Buyrukların ne zaman ortaya çıktığı, muhtevasının hangi düşünce ve oluşumlardan etkilenerek oluştuğu konuları ön plana çıkartılmıştır. İkinci bölümde ise Nehcü'l-belâga'nın Buyruklar üzerindeki etkisi incelenmiştir. Eserde Hz. Ali'ye nispet edilen siyasî, sosyal, dinî nitelik taşıyan ve onun siyasî kişiliğini ortaya koyan mektuplar analiz edilmeye çalışılmıştır. Nehcü'l-belâga incelendiğinde eserde Mezhepler Tarihi alanı ile ilgili birçok kavramın mevcut olduğu görülmüştür. Hz. Ali'nin Alevî inanışında merkezi bir konuma sahip olduğu düşünüldüğünde Nehcü'l-belâga'nın Buyruklar üzerinde etkisinin olup olmadığının incelenmesi Buyrukların kökeni ve muhtevası açısından önem arz etmiştir. Nitekim yapmış olduğumuz incelemeler sonucunda Buyruklar üzerinde Nehcü'l-belâga'nın etkisinin olduğu görülmüştür. Bununla birlikte her iki eser arasında farklılıkların da bulunduğu ve etkilerin sınırlı kalabildiği tespit edilmiştir.