Neo-liberal kurumsalcılık kuramı çerçevesinde NATO ve NATO-Türkiye ilişkileri

NATO, Avrupa-Atlantik Bölgesi'nin güvenliğini korumak ve savunmak amacıyla kurulmuş, kolektif savunmaya dayanan askeri bir ittifaktır. Soğuk Savaş döneminde ortak düşman olarak görülen Sovyetler Birliği'ne karşı oluşan ittifak, dünya siyasetinde siyasi ve askeri anlamda en başarılı ve aktif bir örgüt olarak varlığını sürdürmektedir. NATO, Sovyetler Birliği'nin dağılması ve Soğuk Savaş'ın sona ermesinden sonra varlığı sorgulanmasına rağmen yeni zorluklar ve tehditlere karşı bölgesel bir savunma örgütünden küresel bir güvenlik örgütüne dönüşmeye başlamıştır. Bu çalışmanın temel hipotezi şu şekildedir: Neo-liberal kurumsalcılık kuramı çerçevesinde dünyada işbirliği ve barışı sağlayacak bir örgüt gibi çalışmaya başlayan ittifak, yakın zamanda daha fazla neo-realist perspektifle konuşlanmaya gereksinim duymuştur. Türkiye ise zaman zaman NATO müttefikleri ile sorunlar yaşamasına ve neo-realist açıdan müttefiklerinden tehditler sezmesine rağmen NATO'nun en sadık üyesi olmayı sürdürerek uluslararası barış ve istikrar çalışmalarına destek vermiş, NATO sayesinde Batılı kimliğini perçinlemiş, askeri modernizasyonunu ve güvenliğini sağlamıştır. Bu çalışma, neo-liberal kurumsalcılık ve neo-realizm kuramı tartışmaları odağında NATO'yu ele alarak NATO-Türkiye ilişkilerini analiz etmeyi amaçlamıştır. Birinci bölümde neo-realizm ve neo-liberal kurumsalcılık kuramlarının ne ifade ettiği sorusuna yanıt aranmıştır. İkinci bölümde ise neo-realizm ve neo-liberal kurumsalcı bakış açısı ile NATO'nun neden ortaya çıktığı, faaliyetleri ve barış için küresel bir güvenlik örgütüne dönüşüp dönüşmediği sorusuna yanıt aranmış, örgütün neo-realist kuram çerçevesinde yeniden konuşlanma siyasetine neden gereksinim duyduğu analiz edilmiştir. Üçüncü bölümde ise neo-liberal kurumsalcı ve neo-realist kuramlar ışığında NATO-Türkiye ilişkileri incelenirken, Türkiye'nin hangi konularda NATO müttefikleriyle anlaşmazlık yaşadığı analiz edilmiş, ilişkilerdeki sınamalara rağmen Türkiye'nin neden NATO'nun sadık bir müttefiki olarak kalmaya devam ettiği incelenmiştir.