Application of GIS and multiproxy analysis in Neolithic Anatolia: An intra-settlement spatial analysis at Barcin Hoyuk

Bursa ilinde bulunan ve M.Ö. 7.binyıla tarihlenen Barcın Höyük; bir Neolitik yerleşim yeri olarak Balkanlar ve Anadolu arasında önemli bir bağ kurmakta, Neolitiği ve Neolitik materyal kültürünü anlamakta büyük katkılar sağlamaktadır. Bu anlamda, buluntu toplulukları üzerine yapılacak bir yerleşim yerleri arası analiz, genel bir bölgesel yaklaşım yerine Barcın Höyü has küçük ölçekli pratiklerden yola çıkarak gerçekleşmiş olan olaylara ışık tutabilir. Buna ek olarak tekrar eden günlük olaylar; bu pratiklerin, uzun vadede bölgesel ağlara katkıda bulunmasını sağlamaktadır. Sonuç olarak, Anadolu'da yaşamış Neolitik toplumlarının günlük yaşamlarına ve toplayıcılıktan yerleşik yaşam biçimine geçiş sürecini daha iyi anlamayı mümkün kılmaktadır. Arkeologlar tekrar eden pratikleri ve yerleşim yeri içindeki hareketi farklı sit alanlarından malzeme gruplarının, senkronik ve diyakronik şekilde incelenmesi ile anlamlandırabilmektedir. Buradaki yöntem kapsamında malzeme çeşitliliği, ufalanma ve aşınma oranındaki değişimin farklı büyüklükteki buluntularda etkisi çalışılmaktadır. Coğrafi Bilgi Sistemlerinin (CBS/ GIS), büyük ve karmaşık veri grupları ile başa çıkmadaki potansiyeli; buluntu topluluklarına dayanan çok-yönlü analiz (multi-proxy analyses) karşılaştırılmasını mümkün kıldığı için oldukça değerlidir. Çok-yönlü analiz bir yerleşim yerinin çeşitli dönemleri ile ilgili farklı oransal verilerin karşılaştırılmasında faydalı olur. Dolayısıyla hane içinde yapılan faaliyetler ve günlük aktivitelere dair bilgi edinmek için kullanılmaktadır. Aşağıdan yukarıya bir yaklaşım ile; bir yerleşim yerinin malzemesini çalışmak, o yerleşim yeri içindeki farklılıkların belirlenmesi için kullanılan ilk yorumsal süreçlerden biridir ve bu yolla, yerleşim yerinin bir bütün olarak anlaşılabilmesine yardımcı olmaktadır.