Ney aşkıyla yanan toprak

Neyin Türk-İslam kültürü içerisinde önemli bir yere sahip olması Hz. Mevlana'nın Mesnevisi'nin ilk on sekiz beyitinde ney ile söylediklerinden sonra başlamıştır. Mesnevi gibi muhteşem bir eserin ney ile başlaması, bu saza karşı büyük bir ilginin oluşmasına neden olmuş ve ney İslam Tasavvufunun sembolü haline gelmiştir. Türklerin dînî yaşamlarında yer alan tekkelerdeki âyin ve diğer dînî törenlerinde (cem, zikir, devrân vs.) mûsikî sürekli etkili olmuştur. Ney'in kendine has buğulu sesi ve ayinler eşliğindeki mistik atmosferin büyüsü ile tüm insanlığı etkisi altına almıştır. İçi boş ve üzerinde yedi adet deliğin bulunduğu ney, kendini üfleyenin gönlündeki aşk ateşinden çıkan nefesle sese dönüşmektedir. İnsanın ezeli aşkı olan Allah ile kul arasındaki bu gizemli ilişki ruhlar âleminden yansıyanlar olarak saf ve temiz bir aşkın nişanesi gibidir. Bazen bu aşkın inleyen nağmeleri, bazen de coşkulu bir aşkın simgesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Her iki durumda da ruhsal bir arınmanın sembolü olarak görebileceğimiz ney, tasavvufa göre aşk ateşiyle yanmış insan-ı kâmili temsil etmektedir. Beşeri hayattaki insan-ı kâmil'i sembolize eden ney, vatanından ayrıldığından bu yana feryat etmekte, özüne yani o dudaklara nefes veren dudakların sahibine Yaratıcıya dönmek istemektedir. Yaratıcının emanetini taşıyan insan, Mevlana Mesnevi'sinde ve Tasavvufta ney simgesi ile sembolize edilmiştir. Ney, onu üfleyenin ruhu ile beslenmiş, kimileri için ayna olmuştur. İnsanlar ona baktıklarında kendilerini görmüşlerdir. Ney'in aşk ateşini toprakla buluşturmayı hedeflediğimiz bu çalışma kapsamında; neyin tarihi süreci, neyin biçim ve teknik özellikleri ile tasavvuf musikisindeki yeri ve önemi açıklanmıştır. Daha önce seramik alanında ulusal düzeyde konu olarak ele alınmamış bu konuyu seramik yüzeylerde farklı işlev, pişirim ve şekillendirme teknikleri bir arada kullanılarak, teorik ve görsel dokümanlar halinde ney müziği eşliğinde sergilenerek izleyiciye mistik bir atmosferde, zengin görsel bir anlatım diliyle sunulacaktır. Anahtar Kelimeler: Ateş, Toprak, Seramik, Mistik