Niğde masifi temel kayalarının anizotropik dayanım ve deformasyon özelliklerinin incelenmesi

ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİNİĞDE MASİFİ TEMEL KAYALARININ ANİZOTROPİKDAYANIM VE DEFORMASYON ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİYusuf Recep BAYRAKÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜJEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALIDanışman: Yrd.Doç.Dr.Tolga ÇANYıl: 2005, Sayfa: 113Jüri: Yrd.Doç.Dr.Tolga ÇANProf.Dr. Aziz ERTUNÇDoç.Dr.Candan GÖKÇEOĞLUKayalarda anizotropi, kayacın sahip olduğu yönlü fabrik ve mikroyapı veyamevcut süreksizliklerin etkisi sonucunda farklı yönlere göre değişik dayanım vedeformasyon davranışları göstermesi olarak tanımlanmaktadır. Yüzey ve yeraltı kazılarıile yapı temeleri gibi mühendislik uygulamalarında kaya anizotropisi stabilite üzerindeönemli rol oynamaktadır. Bu çalışmada, Orta Anadolu Kristalen Kompleksi'nin birparçasını oluşturan, Niğde Masifi içerisinde yer alan metamorfik kayaların (amfibolşist,kalkşist, kuvarsmikaşist, metagabro) fiziksel özellikleri ile foliasyon düzlemlerinin farklıyönelim açılarına göre dayanım anizotropisi ile statik ve dinamik deformasyonanizotropisi özellikleri araştırılmıştır. 224 adet karot örneği üzerinde 0, 30, 60 ve 90derecelik foliasyon yüzeylerine göre toplam 890 adet laboratuvar deneyi yapılmıştır.Dayanım anizotropisi tek eksenli basınç ve dolaylı çekme dayanımı deneylerinden, statikdeformasyon anizotropisi özellikleri elastisite modülü değerlerinden, dinamikdeformasyon anizotropisi özellikleri ise sonik hız deneyinden elde edilmiştir. Buna göre,anizotropi düzlemleri göz önüne alınarak elde edilen elastik sabitlere göre, bütünbirimlerde transversal anizotropi davranışı belirlenmiştir. İncelenen kaya gruplarınıntamamında U tipi dayanım anizotropisi özelliği gözlenmiştir. Dayanım anizotropisioranlarına (Rc) göre kuvarsmikaşistlerin 5.14, diğerlerinin ise 2.07 ile 3.81 arasındadeğiştiği ve sırasıyla yüksek ve orta derece aniozropi gösterdiği saptanmıştır. Son olaraktek eksenli basınç, statik ve dinamik elastisite modülü ve basınç dalga hızları arasındayüksek korelasyon katsayılarına sahip ilişkiler elde edilmiştir.Anahtar kelimeler: transversal anizotropi, anizotropi oranı, tek eksenli basınçdayanımı, elsatisite modülü, sonik dalga hızı.