Nizamuddin En-Nîsâburî'nin Garâibu'l-Kur'ân ve Regâibu'l-Furkân adlı tefsirinde kıraat olgusu

Kur'ân'ın muhtevasının tüm yönlerden anlaşılması için çaba sarfeden müfessirlerin hiçbir zaman göz ardı edemeyecekleri kıraat vecihleri, tefsir ilminde daima önemini muhafaza etmiştir. Nîsâbûrî tefsiri özelinde kıraat-tefsir ilişkisini çok boyutlu inceleyen bu araştırmanın genel muhtevası Nîsâbûrî'nin kıraat vecihlerine yaklaşımı, tefsirinde bütün boyutlarıyla kıraat olgusunu ele alma yöntemi ve kıraat-tefsir ilişkisinin mahiyeti ile alakalıdır. Çalışmanın girişinde araştırmanın amacı, kapsamı, araştırmada takip edilen yöntem ve Nîsâbûrî üzerine yapılmış çalışmalara değinildi. Birinci bölümde Nîsâbûrî'nin hayatı ve ilmî şahsiyeti; tefsir yöntemi ve dönemindeki kıraat ve tefsir çalışmaları gibi konular ele alındı. İkinci bölümde Nîsâbûrî'nin mütevâtir ve şâz kıraatler karşısındaki tutumu, kıraatleri kullanma ve delillendirme yöntemi üzerinde duruldu. Üçüncü bölümde ise tefsirle ilişkisi açısından Nîsâbûrî'nin kıraatlerin usul ve ferş farklılıklarını işleme şekli ile tefsirde kıraat vecihlerine dair yorumları değerlendirildi. Çalışmada mütevâtir ve şâz vecihleriyle kıraatlerin Nîsâbûrî tefsirinde ele alınış şekli, kıraat çeşitliliğinin hikmet boyutu, sahih kıraatlerdeki farklılıkların tezat veya tenakuz değil bir çeşitlilik ihtilafı olduğu ve birbirlerini nasıl desteklediği gibi konular Nîsâbûrî'nin tefsiri bağlamında işlenerek diğer tefsirlerden getirilen örneklerle mukayeseli şekilde irdelenmiştir. Öte yandan Nîsâbûrî'nin, tefsirinde esas aldığı kıraat çeşidi, usûl ve ferş bakımından sahih kıraat vecihlerine yer verme şekli, şâz kıraatler karşısındaki tutumu, eserinde kıraat farklılıklarından istifade etme tarzı, İslâmî ilimlerle ilgili meseleleri tefsir açısından yorumlarken kıraatlerden faydalanma yöntemi ve kıraatlerle irtibatlı olan vukûfu'l-Kur'ân konusunun tefsirindeki önemi misallerle yer yer karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Çalışmamızın kıraat ilmi açısından söz konusu tefsiri anlamada önemli bir katkı sağlayacağı kanaatindeyiz.