Nnitrozodietilamin'in rat kalp dokularında aedozin deaminaz,ksantin oksidaz,nitrik oksit metabolizması ve oksidan,antioksidan sistemde görev alan enzim aktiviteleri üzerine etkisinin araştırılması,ellajik asitin etkisi

N-nitrozodietilamin (NDEA) insan sağlığına da zararlı olduğubilinen toksik bir maddedir. Nitrozaminler özellikle N-nitrozodietilaminler(N-NDEA) çevresel ortamlarda yaygın olarak bulunabilmekte ve güneşışığında kolayca yıkılmaktadırlar. Çevre ortamındaki N-nitrozo bileşikleri ilenitrat ve nitrit gibi bunların ön maddeleri vücuda alındıktan sonra kanseroluşumuna sebep olan nitrozaminler gibi toksik ürünler oluşturmaktadırlar.Ellajik asit, antioksidan, antiproliferatif ve antiaterojeniketkilere sahip bir polifenoldür. Ayrıca, EA nitrözaminler, azoksimetanlar,mikotoksinler ve polisiklik aromatik hidrokarbonları içeren çeşitlikarsinojenlere karşı kemoprotektif özelliklere sahiptir. EA'in meme kanserhücrelerinde apoptozis'i indükleyerek ve anjiogenezi düzenleyerek kanserhücre büyümesini inhibe etmektedir. Buna ilave olarak, ellagic asitin DNAhasarını önleyici ve tamir edici etkisine dair çalışmalar da vardır.Tez çalışmamızda serbest radikal aracılıklı DNA hasarınayol açarak, çeşitli organ ve dokularda karsinogeneze sebep olduğu bilinenN-nitrozodietilamin'in rat kalp dokularında ADA ve XO gibi enzimaktiviteleri ile antioksidan enzimlerden SOD, CAT ve GSH-Px aktiviteleriile lipid peroksidasyonu göstergesi olarak bilinen MDA seviyeleriaraştırılmıştır. Ayrıca fitokimyasal bir madde olan Ellajik Asidin (EA)proflaktik ve tedavi edici etkileri'nin olup olmadığı incelenmiştir.Araştırmada rastgele ve her grupta 6 adet rat olmaküzere; Kontrol, N-nitrozodietilamin (NDEA), Ellajik asit, N-nitrozodietilamin(NDEA) + Ellajik asit (Eşzamanlı) ve N-nitrozodietilamin (NDEA) + Ellajikasit (Pre) olmak üzere 5 çalışma grubu oluşturulmuştur. Deney sonundahayvanlar anestezi altında sakrifiye edilerek, her bir gruptaki rat kalpdokularına ait süpernatantlarda Adenozindeaminaz (ADA), Ksantinoksidaz (XO), Glutatyon Peroksidaz (GSH-Px), Superoksit dismutaz(SOD), Katalaz (CAT) ve nitrik oksit sentaz (NOS) enzim aktiviteleri ileMDA ve NO seviye analizleri yapılmıştır.N-nitrozodietilamin'in kalp dokusundalipid peroksidasyonunasebep olarak MDA seviyelerinde kısmı artışlar yaptığı, ADA enzimaktivitesinde anlamlı bir değişikliğe sebep olmadığı, ancak XO enzimaktivitesinde kontrole göre yükselmelere sebep olduğu görülmüştür. Ellajikasit ise kalp dokusunda kısmi bir antioksidan etki göstermektedir. Bunakarşılık NDEA ve EA birlikte verildiğinde bilhassa katalaz (CAT)aktivitesindeki düşmeye bağlı olarak oksidan stres gelişmekte veoksidasyon reaksiyonlarını artırmaktadır. NDEA verilmesi ile veya EA nıntek başına veya NDEA ile birlikte verilmesi ile nitrik oksitmetabolizmasında anlamlı değişimler meydana gelmemiştir. Bu bakımdanNDEA nın yıkıcı etkileri NO metabolizmasından bağımsız olarak meydanagelmektedir.Bu sebeple, tek başlarına antioksidan özelliği olan bazımaddeler, başka kimyasal yapılar ile birlikte verildiğinde oksidan etkigösterebilir. Bu bakımdan, antioksidanların rastgele kullanılmaması veverilen diğer kimyasallar (ilaç dahil) ile her hangi olumsuz etkilerinin olupolmadığının mutlaka önceden araştırılmış olması gereklidir.Anahtar Kelimeler: N-nitrozodietilamin, ellajik asit, kalp, oksidan/antioksidan sistem, adenozin deaminaz, ksantin oksidaz, nitrik oksit, nitrikoksit sentaz.