Betonarme binaların şekildeğiştirmeye dayalı doğrusal olmayan performans değerlendirmesinin tbdy2018 ve ec8 ile karışlaştırmalı olarak gereçekleştirilmesi

Türkiye aktif bir deprem kuşağında yer almakta olup, ekonomi ve insan hayatı açısından büyük kayıplara uğramıştır. Depremlerden sonra yapılan saha incelemeleri sonucunda birçok yapının deprem kurallarına göre tasarlanmadığı sonucuna varılmıştır. Binalarda depreme karşı direnci azaltan birçok kusurun bulunmasının yanı sıra kullanılan betonun mukavemetinin çok düşük olduğu da görülmüştür. Bu risklerden kaçınmak için bir binanın performansının değerlendirilmesi ve güçlendirmesi konuları son yıllarda büyük ilgi çekmektedir. Performansı değerlendirmek için kullanılan yaygın yöntemler doğrusal olmayan statik ve dinamik metotlardır. Bu çalışmada betonarme yapıların performans değerlendirmesi doğrusal olmayan yöntemler kullanılarak yapılmıştır. Bu amaç ile zaman tanım alanında analiz ve itme analizi yöntemleri kullanılmıştır ve örnek bir yapı üzerinde hem TSC2018 hem EC8 kuralları karşılaştırmalı olarak göz önüne alınmıştır. Yapıdaki kusurların performansa olan etkilerini incelmek amaç ile seçilen örnek yapının rijitlik merkezi ile kütle merkezi ile birbirine uzaktır ve bu şekilde yapı önemli burulma etkilerine maruz kalmaktadır. Ayrıca beton dayanımın düşük olmasının performansa etkisi de incelenmiştir. Sonuç olarak Türkiye deprem yönetmenliği ve Eurocode ile yapılan analizlerde birbirine yakın sonuçlar elde edilmiştir. Buna karşılık TSC2018 ve EC8 kuralları karşılaştırıldığında etkin kesit rijitliği ve plastik mafsal tanımlaması arasında farklıklar olduğu görülmüştür fakat bu farklılıkların sonuçlar üzerinde az etkili olduğu görülmüştür. Beton dayanımının performansa etkisi de incelenmiştir. Beton dayanımı düştüğünde bina performansının da azaldığı tespit edilmiştir. Ayrıca beton dayanımı C20 den C10 a düşütüğündeki performans azalması beton dayanımının C40 tan C20 ye düşmesindeki performans kaybı çok daha fazla olmaktadır. Bu durum gözönüne alınan çerçevenin çok katlı olması ile ilişkilendirilmektedir. Bu durumda kat sayısına bağlı olarak yapıdaki zayıflıkların performansa etki oranları farklılık gösterebilmektedir. Elde edilen sonuçların yapıların deprem performanslarının değerlendirilmesi çalışmalarını yapan proje mühendislerine önemli bilgiler sağlayacağı edeceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Doğrusal olmayan analizi, TSC 2018, EC8, İtme analizi, Şekildeğiştirmeye göre tasarım.