Nöroloji yoğun bakım ünitesinde yatan iskemik inme olgularında serum glutamin düzeyinin ve oksidatif stres parametrelerinin inme şiddeti ile ilişkisinin incelenmesi

İnme; vasküler nedenler dışında görünür bir neden olmadan fokal (veya global) serebral disfonksiyonun hızla gelişen klinik belirtileri ile karakterize bir durumdur. İnme risk faktörlerinin bilinmesi ve fizyopatolojisinin iyi anlaşılması, önleyici ve etkin iyileştirici stratejilerin geliştirilmesi için oldukça önemlidir. İskemik inme fizyopatolojisinde oksidatif stresin rolü bilinmektedir. Fakat oksidatif stresin inme şiddetini ne düzeyde etkilediği çok açık değildir. Bu sebeple çalışmamızda iskemik inme hastalarında oksidatif stres parametrelerinden TAS ve TOS düzeylerinin inme şiddeti ile ilişkisini incelemeyi amaçladık. İnme hastalarında akut stres cevabının bir bileşeni olarak kan dolaşımında glukagon, katekolamin, kortizol gibi hormon seviyeleri yükselir, interlökinler ve akut faz proteinleri artar. Bu stres yanıtı kas ve yağ dokusunun katabolik yıkımına neden olur. Sonuçta artan proteoliz ile kas dokusundan glutamin gibi çeşitli aminoasitler salınır ve ihtiyacı olan diğer dokular tarafından hızla kandan alınır. Sentez hızı artan talebi karşılayamadığı için de kritik hastalarda glutamin eksikliği oluşabilir. Bu nedenle çalışmamızda iskemik inme tanılı hastalarımızda glutamin düzeylerini incelemeyi amaçladık. Çalışmaya Haziran 2023 ile Kasım.2023 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Yoğun Bakım Ünitesi'ne iskemik inme tanısı ile yatırılan 50 hasta dahil edilmiştir. Tüm hastalardan yoğun bakıma kabul sırasında, yatışın 4. ve 10. günlerinde olmak üzere üçer kez kan numunesi toplandı. Numunelerden glutamin, TAS ve TOS düzeyi analizi yapıldı. Her hasta için inme şiddetini belirlemek amacıyla yoğun bakıma kabul sırasında NIHSS skoru hesaplanarak kaydedildi. Yoğun bakıma kabulde hastaların ortalama glutamin düzeyi 611.0 (±155.7) μmol/L olup normal aralıktaydı. Ancak hastaların %14'ünde (n=7) glutamin düzeyi düşük (<420 μmol/L), %2'sinde (n=1) ise yüksekti (> 930 μmol/L). Kritik hastalarda, hiperkatabolizmanın seyri neticesinde yoğun bakıma kabulden ziyade 4. ve 10. günlerde ölçülen glutamin düzeylerindeki düşüklük oldukça değerlidir. Hastaların %22'sinde (n=11) 4. ve/veya 10. günde glutamin seviyesi düşüktü (<420 μmol/L). Glutamin seviyesi düşük gelen hastaların %72.7'si ağır inme kategorisindeydi. Cinsiyet ve glutamin düzeyleri arasında anlamlı bir fark tespit edilemedi. Yoğun bakıma kabul sırasında ve yatışın 10. gününde ölçülen glutamin düzeyi ölen hastalarda, hayatta kalan hastalara göre anlamlı ölçüde daha düşüktü (sırasıyla p değerleri 0.020, 0.004). Glutamin düzeyleri ve NIHSS skorları arasında anlamlı bir ilişki yoktu. TOS düzeyi ortalaması 23.0 (±17.2) µmol Eq/L olup normal düzeyinin oldukça üzerindeydi. TAS düzeyi ortalaması 1.22 (±0.51) mmol Eq/L olup referans aralığında idi. TAS ve TOS düzeyleri ile NIHSS skoru arasında anlamlı bir korelasyon saptanmadı. Sonuç olarak bir kısım iskemik inme hastasında glutamin seviyesinin düştüğü görülmüştür. Glutamin seviyesi düşen iskemik inme hastalarının %72.7'sinin ağır inme kategorisinde olduğu saptanmıştır. Bu sebeple, özellikle ağır inme kategorisindeki hastalarda glutamin eksikliği bulunabileceği akılda tutulmalıdır. Ayrıca düşük glutamin seviyelerinin mortalite ile anlamlı bir ilişkisinin olduğunun tespit edilmesi nedeniyle, glutamin seviyesi düşük hastalara glutamin takviyesi verilmesinin hayat kurtarıcı olabileceği düşüncesindeyiz. Bu nedenle iskemik inme hastalarında glutamin düzeylerini değerlendirecek daha büyük ölçekli çalışmalara ihtiyaç vardır. Ek olarak TOS değerlerinin hastalarda yüksek olması iskemik inme hastalarında oksidatif stresin varlığını göstermektedir. TAS ve TOS düzeyleri ile inme şiddeti arasında anlamlı bir ilişkinin bulunmaması oksidan ve antioksidan düzeylerinin inme şiddetini belirlemede etkili olmadığını düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: İskemik inme, Glutamin, İnme Şiddeti, Oksidatif Stres, Total Antioksidan Seviyesi (TAS), Total Oksidan Seviyesi (TOS)