Nüfus defterlerine göre 1839'da Zile kaza merkezi nüfusu

Osmanlı Devleti'nde nüfusu kayıt altına alma düzenine yönelik olarak ilk defa nüfus kayıtları oluşturulmuştur. Tarımda, ticarette, diplomaside, sanatta, vakıflardan devlet teşkilatlanmasına kadar her alanda yazı ile belgelendirmeye gidilmiştir. Devletin varlığını oluşturan önemli unsurlardan olan nüfusa ait kayıtlara tahrir defterleri ve benzeri arşiv kayıtlarında rastlamak mümkündür. İlk olarak II. Mahmud döneminde ilan edilen bir kanunla (1831), asker alımı ve vergi toplama amacıyla sadece erkek nüfusun sayıldığı bir nüfus sayımı yapılarak nüfus defterleri tutulmaya başlanmıştır. Belli dönemlerde bu sayımlar ve defterler yenilenmiş ve güncellenmiştir. 19. yüzyılda yapılan bu sayımlar sonucu Zile kazasının yerleşim birimleri tespit edilerek kişilerin fiziksel özellikleri, yaş ortalaması, aile yapısı, mesleki durumları ve kişilerin engel durumları belirtilmeye çalışılmıştır. Yapmış olduğumuz çalışma günümüzde Tokat iline bağlı, Zile ilçesinin tarihi köklerine ışık tutacak istatistiki ve tarihi veriler sunmaktadır. Bu verilerin dışında, bölgedeki halkın birçoğunun kullandığı soy isimlerinin köklerini aydınlatacak, ailelerin köklerini ortaya koyacak bir soy defteri olma özelliği de taşımaktadır. Bu çalışmada 1839 yılında, Zile Kazasına ait ve Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivinde bulunan Nfs.d 2507, Nfs.d 2508, Nfs.d 2512, Nfs.d 2513, ve Nfs.d 2514 koduyla kayıtlı defterlerin nüfus yapısı incelenmiştir. Defterde bulunan Müslim ve Gayrimüslim nüfusa ait bilgiler günümüz Türkçesine çevrilmiş ve elde edilen verilerin daha iyi yorumlanması için tablo ve şekillerle bölgenin nüfus miktarı, idari yapısı, ekonomik ve sosyal yapısı ortaya konulmaya çalışılmıştır.