Sonlu elemanlar kullanılarak bir barajın güvenliğinin yeniden incelenmesi

Geoteknik disiplini açısından mevcut barajların "yeniden değerlendirilmesi", herhengi bir göçme durumunda mal ve can kayıplarının büyüklüğü göz önünde bulundurularak, ne denli önem arz ettiği tartışılmazdır. Geçen yüzyılda baraj göçmeleri nedeniyle büyükfelaketler ile karşı karşıya kalınmıştır. Oysa, istatistiklere göre, sadece son yirmi yıla bakıldığında, hatalı tasarım ve inşa nedeniyle yıllık bazda bir veya birkaç bara jın yıkılmış olduğu görülmektedir. Baraj göçmeleri menba ve daha aşagısında yer alan her türlü yapı ve değerinyıkımına yol açan felaketler getirmektedir. Bir çok iç ve dış etmene bağlı olarak göçmedurumuna ulaşan barajların, öncesinde çok hassas çalışmalar yürütülerek, göçme riskinin zaman zaman yeniden değerlendirilmesi önem arz etmektedir. Özellikle ucuz maliyet ve hızlı inşa tekniği nedeniyle son zamanlarda daha yagın inşa edilen toprak dolgu barajlar için, "yeniden değerlendirme" daha fazla önemli olmak tadır. Baraj yıkımımnın çok sayıda nedeni olmasına ragmen bunlar arasında en fazla karşılaşılan; borulanma, ve bunun gerek baraj gövdesinde vetaban zemininde yol açtığı erozyon, gerek inşa ve gerekse işletme aşamasında depremin yol açtığı şev stabilitesi sorunları, dolu rezervuar sonrasında ani su çekilmesine bağlı olarak göçme en sık görülen yıkım nedenleri olarak sıralanabilirler. Bu çalışma kapsamında Irak sınırları içinde inşa edilmiş olan, Shauger toprak dolgu barajının stabilitesi çok sayıda analiz y apılarak yeniden değerlendirilmiştir. Memba ve mansap şevleri, inşaat aşaması sonrasında, karalı sızma akımının oluştuğu işletme aşamasında, ani ve yavaş su çekilmesi durumları için yeniden analiz edilmiştir.Karalı ve transient akım koşullarında borulanma riski irdelenmiştir.Ayrıca dinamik analizler gerçekleştirilerek,muhtemel bir deprem sonrasında stabilite, deformasyon düzeyleri ve sızma yeniden incelenmiştir.Analizlerin tümü, baraj analizlerinde son zamanlarda çok kullanılmakta olan geostudio - 2012 progr amı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler, mevcut barajın çok sayıda göçme kriterini sağlamasına karşın, ani su çekilmesi ve dolu rezervuarda deprem durumundaşev stabilitesiniyeterince sağlamadığını göstermiştir. Anahtar kelimeler: toprak dolgu baraj, baraj güvenliği, yeniden analiz, şev stabilitesi