Nurettin Topçu'da milli mektep fikri

Nurettin Topçu, Türk maarif tarihini ve kendi dönemindeki maarif politikalarını kendine özgü eleştirel bakış açısıyla değerlendirerek genelde eğitime özelde ise din eğitimine önemli katkı sağlamıştır. Topçu'ya göre 17. yüzyıldan itibaren medreselerden felsefenin çıkarılması ve içtihat kapısının kapatılması sonucu maarifte sorunlar ortaya çıkmaya başlamıştır. Tanzimat'tan itibaren çözümü Batıda arayan anlayış, İkinci Meşrutiyet döneminde de devam etmiştir. Topçu, maarifte yaşanan tartışmalara bizzat katılmasa da ortaya koyduğu fikirler ile maarife ışık tutmuştur. Ulus devlet anlayışının hâkim olduğu siyasi düşünce maarifi de etkilemiştir. "Eğitim milli mi, dini mi, kozmopolit mi olmalı?" tartışmaları kapsamında Topçu'nun durduğu yer tespit edilmeye çalışılmıştır. O, maarifin milli olmasını savunmuş olup sorunların çözümünü 'Milli Mektep'te bulmuştur. Ancak Topçu'nun millilik anlayışı Ziya Gökalp gibi milli eğitim anlayışını benimseyen düşünürlerden farklıdır. Yani ulus milliyetçiliğini değil, Anadolu milliyetçiliğini savunmuştur. Bu anlayıştan hareketle Topçu'nun maarife reçete olarak sunduğu milli mektep, mimarisinden felsefesine kadar özgündür. Ona göre zamanında medrese milli mektepti. Lakin mektep, milletin manevi ve toplumsal gelişiminin gerisinde kalarak millilik vasfını yitirmiştir. Tekrardan milli mektebin kurulabilmesi için maarif camiası içerisinde hakikat aşkına sahip muallimlerin çoğaltılması zaruridir. Milli mektebin amacı talebeye her şeyi öğretmek değil faziletli insan yetiştirmektir. Görevi ise talebeye haz peşinde koşmayı değil, çileyle, aşkla yaşamayı öğretmektir. Topçu, yabancı ve özel okulları ise milli mektebi yıkan unsurlar olarak görmüştür. Topçu, milli mektep fikri ile gerek eğitim düşüncesine gerek din eğitimine amaç, içerik ve metot olarak da ciddi katkıda bulunmuştur. Ortaya koyduğu fikirlerin zamanını aşarak günümüz maarif sorunlarına da çare olacak nitelikte olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Milli, Mektep, Eğitim