Oduna dayalı orman ürünlerinde stratejik pazarlama analizi (Kastamonu Orman Bölge Müdürlüğü örneği)

Kendi içinde birçok denge unsurunu barındıran oduna dayalı orman ürünleri iç piyasasında Orman Genel Müdürlüğü (OGM)'nin taşrada icracı birimleri olan Orman Bölge Müdürlükleri (OBM) iç piyasa dengelerini elinde tutan en önemli birimlerdir. Bu çalışmada oduna dayalı orman ürünleri pazarının değerlendirilebilmesi ve pazar stratejilerinin ortaya konması için servet, yıllık artım, ara ve son hasılat, satış gelirleri gibi özelikler bakımından OGM'nin en üst sırada yer alan OBM'si olan Kastamonu Orman Bölge Müdürlüğü (KOBM) örnek alan olarak seçilmiştir. Örnek alan üzerinden oduna dayalı orman ürünleri pazarı çeşitli yönlerden analiz edilmiştir. Bu kapsamda çalışma beş aşamada gerçekleştirilmiştir. KOBM'ye ait makro çevre faktörleri değerlendirilmiş, KOBM'nin ürün analizi, piyasa analizi, müşteri analizi ve talep analizi gerçekleştirilmiştir. KOBM'nin mevcut oduna dayalı orman ürünleri pazarında rekabetin en yoğun olduğu açık artırmalı satışlarda tomruk arz merkezi olduğu ve KOBM'nin, iç piyasanın kaliteli tomruk ihtiyacını karşılamak amacıyla ithal ürünlere yönelimi alınacak tedbirler ile önemli ölçüde azaltabileceği görülmüştür. KOBM'nin iç piyasada en büyük rakiplerinin mekansal olarak sınır komşuları ve her ürün cinsine bağlı olarak üretim miktarı fazla olan OBM'ler olduğu tespit edilmiştir. Günümüzde devlet işletmeciliğinde de rekabetin tartışılır bir kavram olması gerektiğinden hareketle, KOBM'nin iç piyasada rakiplerine bağlı olarak avantajlı ve dezavantajlı olduğu ürün cinsleri belirlenmiştir. KOBM'nin Türkiye coğrafyasında dağılan oldukça geniş yelpazeye sahip müşteri profili incelendiğinde, kaliteli ürün ve ağaç türü için tercih edilen ve alışkanlık düzeyine varan ilişkilerinin olduğu tespit edilmiştir. Türkiye oduna dayalı orman ürünleri pazarında müşterilerin taleplerine etki eden faktörlerin etkisini ortaya koymak ve talep fonksiyonlarını oluşturmak amacıyla gerçekleştirilen talep analizinde, küreselleşen dünyada ihracatçı ülkelerin etkileri önemli ölçüde hissedilmiştir. Bu bağlamda; KOBM'nin stratejik pazarlama analizi sonuçlarına göre; KOBM'nin oduna dayalı orman ürünleri pazarında tomruk, lif yonga ve yakacak odun üretiminde arz merkezliği misyonunu koruması, oduna dayalı orman ürünleri çeşitliliğinde en yüksek randımanı sağlamak adına üretim planlaması yapması, KOBM'nin sınırları içinde bulunan orman köylüsünün kanuni haklardan yararlanma taleplerini ve yöre halkının bölgesel isteklerini öncelikli olarak gerçekleştirmesi, KOBM'nin müşteri profilinde devamlı olmayan müşterileri devamlı hale getirmesi, oduna dayalı orman ürünleri çap, boy ve standart hatalarını minimum seviyelere indirmesi, ithal orman ürünlerine yönelimi olan müşteri grubunun sorunlarını gidermesi, oduna dayalı orman ürünleri pazarında mevcut sermayesi itibariyle hem ürün miktarı, hem çeşitliliği hem de satış fiyatları bakımından ilk sırada olmayı hedeflemesi gerekmektedir. Aynı zamanda çalışmada genel olarak KOBM'nin oduna dayalı orman ürünleri pazarına yön verici önemli etkilerinin bulunduğu tespit edilmiştir. Bu etkilerden en rasyonel şekilde faydalanmayı sağlamak amacıyla çalışmada stratejik pazarlamaya ilişkin öneriler geliştirilmiştir.