Öğrencilerin fen bilimleri dersindeki eleştirel düşünme eğilimlerinin yapılandırmacı sınıf ortamı algıları ve üstbilişsel özdüzenleme stratejileri ile yordanması

Bu çalışmanın amacı, ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersindeki yapılandırmacı öğrenme ortamı algıları ve üstbilişsel özdüzenleme stratejilerinin, eleştirel düşünme eğilimlerini yordama düzeyini incelemektir. Öğrencilerin yapılandırmacı fen öğrenme ortamı algıları beş boyutta ele alınmıştır: Dünya'yı öğrenme, bilimi öğrenme, düşüncelerini ifade etmeyi öğrenme, öğrenmeyi öğrenme ve iletişim kurmayı öğrenme. Öğrencilerin üstbilişsel özdüzenlemeleri ise planlama, izleme ve düzenleme olmak üzere üç boyutta incelenmiştir. Son olarak, öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimleri ise katılım, bilişsel olgunluk ve yenilikçilik alt boyutlarından oluşmaktadır. Çalışmanın katılmcıları, Erzurum ili merkez ilçelerindeki 15 devlet okulunda öğrenim gören toplam 678 yedinci sınıf öğrencisiden oluşmaktadır. Çalışmada nicel araştırma deseni ve korelasyonel araştırma yöntemi kullanılmış olup çalışma kapsamında veri toplama araçları olarak Demografik Bilgi Anketi, Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği, Yapılandırmacı Öğrenme Ortamı Ölçeği ve Üstbilişsel Öğrenme Stratejileri Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 20 paket programı ve LISREL 8.8 programı kullanılmıştır. Öğrencilerin yapılandırmacı öğrenme ortamı algıları, üstbilişsel özdüzenlemeleri ve eleştirel düşünme eğilimleri arasındaki ilişkileri gösteren model, yol analizi (path analysis) ile test edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre fen bilimleri dersi öğrencilerinin yapılandırmacı öğrenme ortamı algıları ve üstbilişsel özdüzenlemeleri, eleştirel düşünme eğilimlerini istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde yordamaktadır. Ayrıca, yüksek yapılandırmacı sınıf ortamı algısı rapor eden öğrencilerin, düşük yapılandırmacı sınıf ortamı deneyimleyen öğrencilere göre daha fazla üstbilişsel özdüzenleme stratejisi kullandığı bulunmuştur Anahtar Sözcükler: Eleştirel düşünme eğilimi, Yapılandırmacı öğrenme ortamı, Üstbilişsel özdüzenleme stratejileri, Fen eğitimi