Öğretmen adaylarının bilgisayar etiğine ilişkin görüşleri

Eğitimin her alanında bilgisayar kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. Bu nedenle öğretmenler de bilgisayar etiğine ilişkin sorunlarla daha sık karşı karşıya gelmektedir. Öğretmenler davranış ve tutumlarına gösterdikleri dikkati, her konuda olduğu gibi bilgisayar etiğine ilişkin sorunlara yaklaşımları ile de göstermelidir. Çünkü öğrenciler ilk olarak öğretmenlerinin davranışlarını kendilerine örnek alacaklardır. Böylece kendilerine öğretmenlerini örnek alan öğrenciler de bilgisayar ortamında etik olmayan davranışlardan uzak duracaklardır. Bu konu özellikle eğitim fakültelerinde okuyan öğretmen adayları için önemlidir. Đnsanlar nasıl öğrenirse öğle davranma eğilimindedir. Bilgi, tutum ve davranışları ile gelecek yılları etkileyecek olan öğretmen adaylarının her alanda kullanımı sürekli artan bilgisayarlarla ilgili yaşanan etik sorunlara karşı, gereken duyarlılığı göstermesi oldukça önemlidir. Bu araştırmada; Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesinde öğrenim gören öğretmen adaylarının bilgisayar etiğine ilişkin görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırmada elde edilen bulgular, öğretmen adaylarının bilgisayar etiğine ilişkin görüşlerinin belirlenmesini sağlayacaktır. iii Araştırma, 2005-2006 öğretim yılında Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesinin 5 bölümündeki 11 öğretmenlik programının dördüncü sınıflarında öğrenim gören 559 öğrenciden elde edilen verilerle gerçekleşmiştir. Tarama modelindeki bu araştırmanın verileri, öğretmen adaylarının bazı kişisel özelliklerinin belirlenmesi için bir "Kişisel Bilgi Formu" ve Namlu ve Odabaşı tarafından hazırlanan "Unethical Computer Using Behavior Scale" aracılığıyla toplanmıştır. Bu ölçek araştırmada "Bilgisayar Kullanım Davranışları" başlığı adı altında kullanılmıştır. Toplam 4 sorudan oluşan kişisel bilgi formunda, öğretmen adaylarının bilgisayar etiğine ilişkin görüşlerini etkileyeceği düşünülen bazı kişisel özellikleri, fikri mülkiyet, toplumsal etki, güvenlik ve kalite, ağ doğruluğu ve bilgi doğruluğu beş faktörden ve toplam 80 maddeden oluşan "Bilgisayar Kullanım Davranışları" ile de bilgisayar etiğine ilişkin görüşleri belirlenmiştir. Araştırmada elde edilen verilerin çözümlenmesinde SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) for Windows 14 programı kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde istatistiksel teknik olarak ikili küme karşılaştırmasında Bağımsız Gruplar arası "t" Testinden (Tek Örneklem "t" testi) ikiden çok küme karşılaştırmalarında ise Tek Yönlü Varyans Analizinden (ONE WAY ANOVA) yararlanılmıştır. Kümeler arasında farklılığın olduğu durumlarda farkın hangi gruptan kaynaklandığını belirlemek için Levene testi yapılarak varyans problemi olup olmadığı belirlenmiştir. Varyans probleminin olduğu durumlarda (p<.05) Field (2000) tarafından önerilen Tamhane metodu kullanılmıştır. Varyans probleminin olmadığı durumlarda ise (p>.05) Huck (2000) tarafından önerilen Scheffe metodu kullanılmıştır. Araştırma sonunda, öğretmen adaylarının "Bilgisayar Kullanım Davranışları" bakımından bilgisayar etiğine ilişkin görüşleri fikri mülkiyet, toplumsal etki, güvenlik ve kalite, ağ doğruluğu ve bilgi doğruluğu faktörleri açısından; nötr olarak kabul edilen üç değerinin altında çıkarak bilgisayar etiği konusunda uygun tutumlara sahip oldukları, cinsiyet açısından erkek öğrencilerin, bayan öğrencilere göre bilgisayarları daha etik dışı kullandıkları, kayıtlı olduğu programa göre fikri mülkiyet, toplumsal etki, güvenlik ve kalite faktörlerinde bir farklılık görülmemesine rağmen ağ doğruluğu ve bilgi doğruluğu faktörlerinde farklılık görüldüğü, gelir durumunun öğretmen adaylarının bilgisayar etiğine ilişkin görüşleri üzerinde belirleyici bir etmen olmadığı ve bilgisayar kullanma süresinin arttıkça fikri mülkiyet ihlalinin da arttığı saptanmıştır.