Öğretmen adaylarının öz yeterlik inançları ile gerçeklik şoku beklentisi arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmada, Eğitim Fakültesinde öğrenimlerine devam eden son sınıf öğretmen adaylarının öz yeterlik inancı ile gerçeklik şoku beklentileri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bunun yanında öğretmen adaylarının öz yeterlik inancı ve gerçeklik şoku beklentilerinin düzeyi ve belirlenen düzeyin cinsiyet, branş, mezun olunan lise türü, üniversite tercih sırası, akademik not ortalaması ve öğretmenlik uygulaması dersinde görev yapılan okul türü değişkenlerine göre anlamlı biçimde farklılaşma durumu incelenmiştir. Belirtilen durumları belirlemek için araştırmada ilişkisel tarama modeli yöntem olarak tercih edilmiştir. Araştırmanın evrenini 2023-2024 eğitim öğretim yılı Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesinde öğretmenlik uygulaması dersini alan 545 son sınıf öğretmen adayı (Fen Bilgisi Öğretmenliği, İlköğretim Matematik Öğretmenliği, Okul Öncesi Öğretmenliği, Sınıf Öğretmenliği, Sosyal Bilgiler Öğretmenliği, Türkçe Öğretmenliği ve İngilizce Öğretmenliği) oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise bu programlarda öğrenim gören öğrenciler arasında ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenen 294 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak için üç aşamalı bir veri setinden yararlanılmıştır. Bu kapsamda Kişisel Bilgi Formu, Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği ve Gerçeklik Şoku Beklentisi Ölçeği veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Bu araştırmada, öğretmen adaylarının öz yeterlik inançlarının yüksek denilebilecek bir seviyede olduğu, gerçeklik şoku beklentilerinin ise orta düzeyde olduğu görülmüştür. Öğretmen adaylarının öz yeterlik inançları ve gerçeklik şoku beklentilerinin cinsiyet, mezun olunan lise türü ve üniversite tercih sırası göre anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının öz yeterlik inançlarının akademik not ortalaması değişkenine göre anlamlı farklılık gösterdiği, gerçeklik şoku beklentilerinin ise akademik not ortalaması değişkenine göre anlamlı farklılık göstermediği belirlenmiştir. Branş ve öğretmenlik uygulaması sürecinde görev yapılan okul türü değişkenlerine göre ise anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Bunun yanında araştırmada öğretmen adaylarının öz yeterlik inançları ile gerçeklik şoku beklentileri arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum öz yeterlik inancındaki değişimin gerçeklik şoku beklentisi ile ilişkili olarak değişim göstermediğini veya tam tersi şekilde gerçeklik şoku beklentisinin öğretmen adaylarının öz yeterlik inançları ile ilişkili olarak değişim göstermediği şeklinde değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, öğretmen adaylarının öz yeterlik inançlarını güçlendirmek ve gerçeklik şoku beklentilerini en aza indirgemek adına eğitim fakültesinde yürütülen derslerin teori ve uygulamanın birbirini destekleyecek şekilde yürütülmesi, uygulamalı eğitime ağırlık verilmesi, öğretmenlik uygulaması dersinin süresinin arttırılması ve öğretmen adaylarına hizmet öncesinde, duygusal ve akademik destek sağlamak amacıyla destek grupları ve danışmanlık hizmetleri sunulması önerilmiştir