Öğretmen adaylarının teknolojik pedagojik alan bilgisi öz-yeterliklerinin uluslararası eğitim teknolojisi standartları (ISTE-T 2008) bağlamında incelenmesi

Bu araştırmanın temel amacı eğitim fakültesi lisans programlarının son sınıfında ve Pedagojik Formasyon Eğitimi Sertifika Programında (PFESP) öğrenim gören öğretmen adaylarının Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi (TPAB) öz-yeterliklerini uluslararası eğitim teknolojisi birliğinin 2008 yılında öğretmenler için belirlediği standartlar (ISTE-T 2008) bağlamında incelemektir. Bu amaç doğrultusunda; öğretmen adaylarının TPAB-ISTE öz-yeterliklerinin alt boyutlar ve genel ortalama açısından nasıl bir dağılım gösterdiği, öğretmen adaylarının TPAB-ISTE öz-yeterliklerinin cinsiyetlerine, öğrenim gördükleri program türlerine, bilgisayar eğitimi alma durumlarına ve öğretmenlik alanlarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Ayrıca TPAB-ISTE öz-yeterlik puanı ve alt boyut puanlarının ne kadarının öğretmen adaylarının teknoloji kullanma düzeyi, teknoloji kaynaklarına erişim olanakları, öğretim elemanlarının eğitimde teknoloji kullanımı konusunda öncülük etme durumu, eğitimde teknoloji kullanımı yaşantıları ve eğitimde teknoloji kullanımına yönelik tutum ile açıklandığı incelenmiştir. Araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden genel tarama, ilişkisel tarama ve nedensel karşılaştırma desenlerinden yararlanılmıştır. Araştırma küme örnekleme yöntemiyle, 2014-2015 öğretim yılının bahar döneminde Türkiye'nin her coğrafi bölgesinden, 18 devlet üniversitesinin eğitim fakültelerinin son sınıfında öğrenim gören ve PFESP'e kayıtlı olan 3932 öğretmen adayı ile yürütülmüştür. Araştırmada veri toplamak amacıyla uluslararası eğitim teknolojisi birliği tarafından öğretmenler için belirlenen standartlar (ISTE-T 2008) ve performans göstergeleri dikkate alınıp TPAB boyutlarından oluşan altı alt boyutu olan geçerli ve güvenilir TPAB-ISTE öz-yeterlik ölçeği geliştirilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde öncelikle; verilerin dağılımlarını ortaya koyan temel betimsel istatistikler olan sıklık, yüzde, ortalama ve standart sapmadan yararlanılmıştır. Alt amaçların incelenmesinde TPAB-ISTE öz-yeterlik puan ortalamalarının karşılaştırılması için parametrik olmayan istatistik çözümleme tekniklerinden Mann-Whitney U testinden ve Kruskall-Wallis H testinden yararlanılmıştır. Ayrıca, alt amaçlarda belirtilen değişkenlerin TPAB-ISTE öz-yeterliğini yordama durumu standart çoklu regresyon çözümlemesi ile yapılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, öğretmen adaylarının TPAB-ISTE öz-yeterlik puanlarının "Katılıyorum" düzeyinde yüksek olduğu, cinsiyet açısından sadece teknoloji bilgisi (TB) boyutunda erkek öğretmen adaylarının lehine küçük etki düzeyinde anlamlı farklılaşma olduğu görülmüştür. Öğrenim görülen program türü açısından TPAB-ISTE öz-yeterlik puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark olmadığı, sertifikaya dayalı bilgisayar eğitimi alan öğretmen adaylarının TB ve TPAB-ISTE öz-yeterlik puanlarının bilgisayar sertifikası olmayan öğretmen adaylarından daha yüksek olduğu görülmüştür. Öğretmenlik alanları açısından Yabancı Diller Eğitimi bölümü ile Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi bölümü öğretmen adaylarının TPAB-ISTE öz-yeterlik puanları diğer alanlara göre daha yüksek çıkarken, Matematik ile Türkçe ve Türk Dili Edebiyatı bölümlerinde öğrenim gören öğretmen adaylarının TPAB-ISTE öz-yeterlik puan ortalamaları diğer alanlarla karşılaştırıldığında düşük olduğu görülmüştür. Teknoloji kullanma, teknoloji kaynaklarına erişim olanakları, öğretim elemanlarının öncülük etme durumu, eğitimde teknoloji kullanımı yaşantıları ve eğitimde teknoloji kullanımına yönelik tutum değişkenlerinin en fazla TB ve TPAB-ISTE öz-yeterlik boyutlarını anlamlı ölçüde açıklamıştır. Bu değişkenlerin pedagojik alan bilgisi, alan bilgisi ve pedagoji bilgisi boyutlarını açıklama düzeylerinin düşük olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, öğretim elemanlarının eğitimde teknoloji kullanımı konusundaki öncülük etme durumlarının anlamlı bir yordayıcı olmadığı görülmüştür. Araştırmanın sonuçları bağlamında genel olarak, öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının mesleki gelişimlerine rehberlik edebilecek ulusal düzeyde eğitim teknolojisi standartları belirlenmeli ve bu standartlar yenilikçi eğitim teknolojileri bağlamında sürekli güncellenmelidir. Anahtar sözcükler: Teknolojik pedagojik alan bilgisi, eğitim teknolojisi standartları, eğitimde teknoloji entegrasyonu, ölçek geliştirme, pedagojik formasyon eğitimi sertifika programı