Öğretmen görüşlerine göre okul akademik iyimserliği ile iş yaşam dengesi arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı iş yaşam dengesi ile okul akademik iyimserliği arasındaki ilişkiyi belirlemektir. İlişkisel araştırma ve nedensel karşılaştırma yöntemlerinin kullanıldığı araştırmanın evreni 2021/2022 eğitim öğretim yılında Adıyaman merkez ve Kahta ilçelerinde kamuya ait okullarda görev yapan öğretmenlerden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemini 715 öğretmen oluşturmakta ve bu örneklem belirlenirken basit tesadüfi örnekleme yönteminden yararlanılmıştır. Veri toplama araçları olarak "Okul Akademik İyimserlik Ölçeği" ile "İş Yaşam Dengesi Ölçeği" kullanılmıştır. Betimsel analizlerin yorumlanmasında standart sapma ve aritmetik ortalama değerlerine bakılmıştır. Demografik değişkenlerin analizinde verilerin normal dağılıp dağılmadığına ve varyansların homojen olup olmadığına bakılmıştır. Verilerin normal dağıldığı ve varyansların homojen olduğu durumlarda t-testi ve Anova testi yapılmıştır. Anova testlerinde anlamlı farklılık bulunduğunda, bu farkın hangi gruplar arasında olduğunu anlamak için LSD testinden yararlanılmıştır. Varyansların homojen dağılmadığı durumlarda Kruskal-Wallis H testi yapılmıştır. Kruskal-Wallis H testlerinde anlamlı farklılık bulunduğunda, bu farkın hangi gruplar arasında olduğunu anlamak için Mann Whitney U testinden yararlanılmıştır. Ayrıca anlamlı farklılık saptandığında etki büyüklüğü hesaplaması yapılarak bağımsız değişkenin, bağımlı değişken üzerindeki etkililik derecesi ölçülmüştür. Değişkenler arasındaki ilişkinin tespitinde korelasyon analizinden, yordayıcı değişken ile yordanan değişken arasındaki ilişkiyi hesaplarken çoklu regresyon analizinden faydalanılmıştır. İş yaşam dengesi açısından araştırmaya katılan öğretmen algılarının, işin yaşama olumlu etkisi (İYOLE), yaşamın işe olumlu etkisi (YİOLE), işin yaşama olumsuz etkisi (İYOSE) boyutlarında orta düzeyde; yaşamın işe olumsuz etkisi (YİOSE) boyutunda düşük düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Okul akademik iyimserliği açısından araştırmaya katılan öğretmen algılarının özyeterlik boyutunda oldukça yüksek düzeyde, güven boyutunda orta düzeyde, akademik vurgu boyutunda orta düzeyde ve iyimserlik toplam puanında yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. İş yaşam dengesi açısından branş, kıdem, okuldaki öğretmen sayısı ve okuldaki öğrenci sayısı değişkenlerine göre anlamlı farklılaşma tespit edilmemiştir. Cinsiyet değişkeni açısından erkek öğretmenler lehinde anlamlı farklılaşma, okul kademesi değişkenine göre okul öncesi öğretmenleri ile hem ilkokul hem de ortaokul öğretmenleri arasında okul öncesi öğretmenleri lehine anlamlı farlılık saptanmıştır. Okul akademik iyimserliği açısından; cinsiyet, branş, kıdem, okul kademesi, okuldaki öğretmen sayısı ve okuldaki öğrenci sayısı değişkenlerine göre anlamlı farklılaşma tespit edilmiştir. Okul akademik iyimserliği ile işin yaşama olumlu etkisi (İYOLE) ve yaşamın işe olumlu etkisi (YİOLE) boyutları arasında pozitif yönde ve düşük düzeyde bir ilişki; işin yaşama olumsuz etkisi (İYOSE) ve yaşamın işe olumsuz etkisi boyutları arasında negatif yönde ve düşük düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir. İş yaşam dengesinin, okul akademik iyimserliğinin düşük düzeyde yordayıcısı olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak iş yaşam dengesi ile okul akademik iyimserliği arasında düşük düzeyde de olsa bir ilişki belirlenmiştir.