Öğretmene güven ile okul tükenmişliği arasındaki ilişki: Ortaokul öğrencileri üzerine bir araştırma

Bu araştırma ile öncelikli olarak ortaokul öğrencilerinin öğretmenlere güvenlerinin ve okul tükenmişliklerinin ne düzeyde olduğunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada ayrıca öğrencilerin öğretmenlere güvenleri ve okul tükenmişlikleri cinsiyet, sınıf düzeyi ve okulu bırakma isteği değişkenleri açısından incelenmiştir. Araştırmanın evreni Malatya ilindeki ortaokullarda 2022-2023 eğitim-öğretim yılında öğrenim gören 34308 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise evrenden tabakalı örnekleme yöntemiyle seçilen 689 öğrenciden oluşmaktadır. Katılımcılara "Öğretmene Güven Ölçeği" ile "Okul Tükenmişliği Ölçeği" uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde öncelikle betimsel istatistik hesaplamaları kullanılmıştır. Cinsiyet ve okulu bırakma isteği değişkenleri açısından yapılan analizlerde bağımsız gruplar için t testi uygulanmıştır. Sınıf düzeyi değişkeni açısından yapılan analizlerde tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Öğretmene güvenin okul tükenmişliğinin anlamlı bir yordayıcısı olup olmadığını belirlemek üzere basit doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Analizler sonucunda öğrencilerin tükenmişlik düzeylerinin düşük düzeyde, öğretmenlere güven düzeylerinin yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Tükenmişlik alt boyutlarında öğrencilerin en çok aileden kaynaklı tükenme yaşadığı bunu sırasıyla okulda yetersizlik hissi, okula ilgi kaybı ve okul etkinliklerinden kaynaklı tükenmenin izlediği tespit edilmiştir. Öğretmene güven ile okul tükenmişliğinin tüm alt boyutları arasında negatif yönde ve orta düzeyde anlamlı ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Cinsiyet değişkeni açısından yapılan analizlerde okul etkinliklerinden tükenme ve okula ilgi kaybı boyutlarında erkek öğrencilerin kız öğrencilere kıyasla tükenmişlik düzeylerinin fazla olduğu, öğretmene güven açısından ise anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Sınıf düzeyi değişkeni açısından yapılan analizlerde sınıf düzeyi arttıkça okul tükenmişliğinin de arttığı, öğretmene güvenin ise azaldığı belirlenmiştir. Analizler sonucunda okulu bırakmaya istekli olmayan öğrencilerin diğer öğrencilere göre öğretmenlerine daha çok güvendikleri ve daha az tükenmişlik yaşadıkları tespit edilmiştir. Son olarak öğretmene güvenin okul tükenmişliğine ilişkin toplam varyansın %26.3'ünü açıkladığı belirlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Öğretmene güven, okul tükenmişliği, ortaokul öğrencileri