Öğretmenlerin akademik iyimserlik ve öğretmenlik motivasyon düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu çalışmanın amacı, öğretmenlerin akademik iyimserlik ve öğretmenlik motivasyon düzeylerini farklı değişkenler açısından inceleyerek, aralarında nasıl bir ilişki olduğunu belirlemektir. İlişkisel tarama modelinde olan araştırmanın evrenini 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Osmaniye il merkezindeki 38 ortaokulda görev yapan toplam 1304 öğretmen oluşturmakladır. Tesadüfi örnekleme yöntemiyle belirlenen okullarda görev yapan öğretmenlerden toplam 400 öğretmen araştırmaya gönüllü olarak katılmıştır. Ölçme aracı olarak "Öğretmenlik Motivasyon Ölçeği" ve "Akademik İyimserlik Ölçeği" kullanılmıştır. Toplam 348 öğretmenden elde edilen geçerli veriler betimsel istatistiklerin yanı sıra Kruskall Wallis H ve Mann Whitney U testleri ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda öğretmenlerin genel akademik iyimserlik düzeylerinin yüksek olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin en olumlu algısı ölçeğin öz yeterlik boyutunda olmuş ve bunu sırasıyla yöneticilere güven, akademik vurgu ve öğrencilere güven boyutları izlemiştir. Elde edilen sonuçlara göre öğretmenlerin akademik iyimserlik düzeyleri arasında cinsiyet, eğitim durumu, derslerin yoğunlaştığı sınıf düzeyi ve haftalık ders yüklerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktur. Sonuçlar evli, çocuk sahibi ve mesleki kıdemi 11 yıldan fazla olan öğretmenlerin akademik iyimserlik düzeylerinin daha yüksek olduğunu göstermiştir. Branşlara göre yapılan analizler sonucunda sosyal bilgiler öğretmenlerinin yöneticilere güven düzeyinin diğer öğretmenlerden daha yüksek düzeyde olduğu saptanmıştır. Okulun bulunduğu çevrenin sosyoekonomik ve okuldaki akademik başarının düzeyine yönelik algıya göre öğretmenlerin akademik iyimserlik düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark görülmüştür. Öğretmenlerin motivasyonlarının en fazla okul içi faktörlerden etkilendiği ve bunu sırasıyla saygınlık, fiziki imkânlar ve okul dışı faktörlerin izlediği görülmüştür. Öğretmenlerin motivasyon düzeyleri cinsiyet, eğitim durumu ve haftalık ders saati yüklerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark göstermemiştir. Medeni duruma göre evli, çocuk sahibi olan öğretmenlerin öğretmenlik motivasyonu daha yüksek düzeyde belirlenmiştir. Branşlara göre sosyal bilgiler öğretmenlerinin; mesleki kıdemine göre 16 yıl ve daha uzun süredir görev yapan öğretmenlerin motivasyon düzeyleri daha yüksek ölçülmüştür. Okulun bulunduğu çevrenin sosyoekonomik düzeyine ve okuldaki akademik başarıya yönelik algı olumlu yönde arttıkça öğretmenlik motivasyon düzeyleri de yükselmiştir. Araştırma sonuçlarına göre dersleri çoğunlukla altıncı sınıflarda yoğunlaşan öğretmenlerin motivasyonları okul dışı faktörlerden daha çok etkilenmektedir. Araştırma sonucunda öğretmenlerin akademik iyimserlik ve öğretmenlik motivasyon düzeyleri toplam puanları arasında pozitif yönde, orta düzeyde anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. Alt boyutlar arasındaki en yüksek ilişki akademik iyimserliğin yöneticilere güven boyutu ile öğretmenlik motivasyonunun okul içi faktörler; velilere güven boyutu ile fiziki imkânlar ve okul dışı faktörler arasında gözlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Öğretmen, ortaokul, motivasyon, akademik iyimserlik, öğretmenlik motivasyonu